İstanbul Barosu Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu, 5 Nisan Avukatlar Günü’nde uluslararası hukuk düzeninin kriz içinde olduğunu belirtti ve savunma haklarının korunmasına vurgu yaptı.
İstanbul Barosu Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu, 5 Nisan Avukatlar Günü ve baronun 148. yıl dönümünde “Adil Yargılanma ve Savunma Hakkı: Güvenceler ve Mücadele Uluslararası Sempozyumu”nun sonuç bildirgesini okudu. Kaboğlu, uluslararası hukuk düzeninin, özellikle Birleşmiş Milletler sisteminin etkinliğinin azalması ve bölgesel çatışmalar nedeniyle işlevsiz hale geldiği bir kriz döneminden geçildiğini söyledi.
İstanbul Barosu, 5 Nisan’ı çeşitli etkinliklerle kutladı. Bu kapsamda, Beyoğlu’ndaki baro binasında basın toplantısı düzenlendi. Yurt dışından hukukçuların katıldığı toplantıda, “Adil Yargılanma ve Savunma Hakkı” konulu sempozyumun sonuç bildirgesi açıklandı. Sempozyum İstanbul Barosu ev sahipliğinde Berlin, Paris, Brüksel ve Gürcistan barolarının katkılarıyla gerçekleştirildi.
Kaboğlu, yeni dünya düzeninde uluslararası hukuk sisteminin, özellikle BM’nin etkinliğinin zayıfladığı ve bölgesel çatışmaların arttığı bir dönemi işaret etti. Bu ortamda devletlerde popülizm, illiberal demokrasi ve kleptokrasi gibi eğilimlerin hukukun üstünlüğünü zedelediğini ve demokratik kazanımları gerilettiğini belirtti. Savunma mesleklerinin, küresel düzensizliklere karşı daha aktif rol alması gerektiğini vurguladı. Uluslararası ölçekte insan hakları ihlallerine ilişkin hesap verebilirliğin önemi ve baroların bu konuda çalışmalar yapması gerektiği ifade edildi.
Adil ve hakkaniyetli yargılama, devletler için yükümlülük olup, yurttaşlar için temel bir hak olarak tanımlandı. Savunma hakkının tam ve etkin kullanımı, adil yargılanmanın vazgeçilmez unsurudur. Savunmanın kısıtlandığı sistemlerde adaletten söz edilemeyeceği belirtildi. Hukuki dinlenilme hakkı, yargı mercilerince beyanların dikkate alınmasını kapsar; eşitlik ilkesi ve gerekçeli karar hakkı, saydamlık ve denetlenebilirlik açısından önem arz eder. Uluslararası gözlemcilerin katılımıyla gerçekleşen yargılamalarda savunma hakkına yapılan müdahalelerin hukuki ve mesleki mesafe üzerinde etkilerinin olduğu vurgulandı. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesine uygun güvencelerin etkin uygulanması gerektiği kaydedildi.
Yargı süreçlerinde yapay zeka ve dijital teknolojilerin kullanımı dikkatle ele alınmalıdır. Bu araçların şeffaf ve denetlenebilir olması gerektiği, teknolojik gelişmelerin savunma mesleğinde etik ilkelerle uyumlu kullanılması gerektiği vurgulandı. Mesleğin değişen teknolojik koşullara uygun biçimde kendini geliştirmesi, savunma mesleğinin temel sorumlulukları arasında yer aldı. Ayrıca, savunma mesleği kurumsal güvencelerin korunması ve uluslararası işbirliklerinin güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Savunmanın etkisizleştirilmesine karşı mesleğin kurumsal güvencelerinin korunması vurgulandı. İnsan hakları ve etik alanlarında eğitimlerin güçlendirilmesi ve uluslararası ölçekte savunma dayanışma ağı kurulması önerildi. Bu kapsamda, savunma hakkının korunması amacıyla tüm barolar ve hukukçuların ortak mücadele yürütmesi çağrısında bulunuldu. 5 Nisan’ı referans alan açıklamalarla, savunma hakkına yönelik tehditlerin uluslararası boyutta da ele alınması gerektiği ifade edildi.
