ABD Başkanı Trump’ın İran’a yönelik askeri tehditi sonrası yaptığı açıklamalar, İran’dan gelen sert tepkiler ve iç gelişmeler gerilimi artırdı. Piyasalara da yansıyan gelişmeler detaylandırıldı.
(ANKARA) - ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahale tehdidinin ardından yaptığı açıklamalar, Washington ile Tahran arasındaki gerilimi yeniden artırdı. Trump’ın, ABD medyasının ‘Özgür İran’ değerlendirmesini paylaşması ve görev süresi bitmeden önce bazı ülkelere ziyaret ipucunda bulunması İran yönetimi tarafından tepkiyle karşılandı. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Hamaney’e yönelik herhangi bir saldırının savaş ilanı şeklinde algılanacağını açıkladı.
Donald Trump, dün akşam sosyal medya platformu Truth Social üzerinden, Fox News sunucusu Marc Thiessen’in, Trump’ın görev süresi dolmadan önce ‘Özgür İran’, ‘Özgür Küba’ ve ‘Özgür Venezuela’ olarak nitelendirilen ülkelere ziyaret planını aktaran değerlendirmesini paylaştı. Bu açıklama, Trump’ın daha önce Politico’ya yaptığı ifadede, İran’da yeni bir liderlik arayışının zamanı geldiği yönündeki sözlerinin ardından geldi.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Trump’ın açıklamalarına karşı çıktı. Pezeşkiyan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Hamaney’e yönelik herhangi bir saldırının ‘savaş ilanı’ anlamına geleceğini belirtti. Ayrıca, İran’a olası askeri müdahaleye cevap verileceğini ve bunun ‘sert ve üzücü sonuçlar’ doğurabileceğini vurguladı.
İran içindeki gelişmelere ilişkin karşılıklı açıklamalarla gerilim daha da yükseldi. İran Yargısı, ‘son olaylar nedeniyle’ idam cezalarının uygulanabileceğine işaret ederken, Yargı Sözcüsü bu olayların ‘en ağır suçlar arasında olduğunu’ belirtti. Trump da, idamların gerçekleştirilmesi halinde İran’a yönelik ABD saldırısı ihtimalinin yüksek olduğunu dile getirdi.
İran Dışişleri Bakanlığı, ülkenin iç gelişmeleriyle ilgili ‘aslısız haberler’ yayıldığını savundu. Bakanlık Sözcüsü Bekayi, ‘bu tür karalama kampanyalarına’ tepki gösterdi ve ülkelerin ‘bu iddialara dayanarak’ Tahran aleyhinde tutum almaması çağrısında bulundu.
İnsan hakları raporlarında protestolar sırasında ölen ve tutuklanan kişiler hakkında farklı rakamlar yer aldı. HRANA, 3 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğini, 4 binden fazla vakanın incelendiğini ve 24 binden fazla kişinin tutuklandığını iddia etti. The Sunday Times ise, sağlık verilerine dayanarak, protestolarda ölenlerin sayısının 16 bin ila 18 bin arasında olabileceğini belirtti. Bağımsız doğrulama güçlük taşıyor.
İran haber ajansı Fars, İran’ın ikinci büyük telekomünikasyon şirketi Iran-Cell’in CEO’sunun, internet erişiminin engellenmesine ilişkin kararları uygulamadığı için görevden alındığını bildirdi.
ABD ile İran arasındaki gerginlik, küresel piyasalara da yansıdı. Jeopolitik risklerin artmasıyla Brent petrolün varil fiyatı 16 sent artışla 64,19 dolar olurken, WTI tipi ham petrol ise 19 sent yükselerek 59,39 dolar seviyesine çıktı. Geçmişte İran’a yönelik gerginlik sonrası petrol fiyatlarındaki yükseliş devam ediyor; bölgedeki askeri hareketlilik fiyatların yüksek seyretmesine neden oluyor.
