Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, İran’da 31 Aralık 2025 ile 3 Ocak 2026 tarihleri arasında gerçekleşen protestolarda en az 28 kişinin güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü kaydetti. Yüzlerce kişi gözaltına alındı v
Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, İran’da 31 Aralık 2025 ile 3 Ocak 2026 tarihleri arasındaki protestolar sırasında en az 28 kişinin güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü açıkladı. Yüzlerce kişi, protestolar sırasında keyfi şekilde gözaltına alındı. Gözaltına alınanların ise işkence ve kötü muamele riski altında olduğu belirtildi.
Örgütlerin ortak araştırmasına göre, İran'da sekiz eyaletteki 13 kentte gerçekleşen protestolar sırasında çok sayıda kişinin keyfi biçimde gözaltına alındığı bildirildi. 31 Ocak 2025 ile 3 Ocak 2026 tarihleri arasındaki olaylarda, en az 28 kişinin güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğü kaydedildi. Bu ölümler arasında çocukların da bulunduğu belirtildi.
Kuruluşlar, protestolar, görgü tanıkları, insan hakları savunucuları, gazeteciler ve bir sağlık çalışanı olmak üzere toplam 26 kişiyle görüşme yaptıklarını, doğrulanmış video kayıtlarının incelendiğini ve bağımsız bir patoloji uzmanının ölü ve yaralanmış protestocuların görüntülerini incelediğini aktardı.
Uluslararası Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölge Direktör Yardımcısı Diana Eltahawy, güvenlik güçlerinin protestoculara ateşli silah kullandığını belirterek, “İran’ın en üst düzey güvenlik organı, hukuka aykırı güç ve ateşli silah kullanımını derhal durdurmalı” dedi.
İnsan Hakları İzleme Örgütü Bölge Direktör Yardımcısı Michael Page ise, güvenlik güçlerinin ölümcül güç kullanımında sistematik hale geldiğini ve bunun cezasızlık ortamını pekiştirdiğini söyledi.
Rapora göre en yüksek ölüm sayısı, Kürt ve Lur nüfusunun yoğun olduğu Lorestan ve İlam eyaletlerinde gerçekleşti. Lorestan’da en az sekiz, İlam’da ise en az beş kişi hayatını kaybetti. Ayrıca Çeharmahal ve Bahtiyari, Fars ve Kirmanşah eyaletlerinde en az dörder, İsfahan, Hemedan ve Kum kentlerinde ise birer ölüm kaydı yapıldı.
Azna kentinde, çekilen videolarda protestocuların polis karakolu önünde slogan attığı sırada silah seslerinin duyulduğu ve en az altı protestocunun öldürüldüğü belirtildi. Ölenler arasında Vahab Mousavi, Mostafa Falahi, Shayan Asadollahi, Ahmadreza Amani ve Reza Moradi Abdolvand yer aldı.
Raporda, güvenlik güçlerinin metal saçma kullandığı ve bunun baş ve göz yaralanmalarına neden olduğu kaydedildi. İlam’da yaralanan bir fotoğrafçının, “Bir insanı öldürmek onlar için bir oyun. Bizi av, kendilerini avcı sanıyorlar” ifadeleri aktarıldı.
Kohgiluye ve Boyer-Ahmad eyaletinde yaralanan bir protestocu, gözaltına alınma korkusu nedeniyle hastaneye gidemediğini ve bacağını kaybetme riski taşıdığını dile getirdi. Ayrıca, 4 Ocak'ta İlam’daki İmam Humeyni Hastanesi’ne güvenlik güçlerinin metal saçma ve gaz kullanarak müdahale ettiği ve hastaların, sağlık çalışanlarının darp edildiği belirtildi.
Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, BM üyesi devletleri ve Avrupa Birliği’ni İran üzerindeki diplomatik baskıyı artırmaya çağırdı. Kuruluşlar, sorumlular hakkında soruşturma açılması ve evrensel yargı yetkisi kapsamında hareket edilmesi gerektiğini vurguladı. İran makamlarından ise, barışçıl protestolara katıldığı gerekçesiyle gözaltına alınanların derhal ve koşulsuz olarak serbest bırakılması istendi. Ayrıca, gözaltındakilerin ailelerine, avukatlarına ve sağlık hizmetlerine erişimlerinin sağlanması talep edildi.
