AİHM, Türkiye'deki kamu görevlileri başvuruları için yeni önlemler alacak

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye'de 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında kamu görevlilerinin ihracına ilişkin yapılan başvuruların "idari olarak etkin bir şekilde yönetilmesi" amacıyla 1 Ocak 2026 tarihinden sonra yürürlüğe girecek bazı özel tedbirler açıkladı. AİHM açıklamasında, "Mahkeme Başkanı, adalet sisteminin sağlıklı işletilmesi için, Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından beklenen başvuru dalgasını yönetmek amacıyla bazı özel idari tedbirler alınması gerektiğine karar vermiştir" denildi.

Başvuruların yönetimi ve alınacak önlemler

AİHM, "Kamu görevlilerinin meslekten ihracına dair Türkiye aleyhine yapılan kitlesel başvuruların incelenmesine yönelik özel tedbirler" konulu açıklamasında, 2016 yılında gerçekleşen darbe girişiminin ardından özellikle devlet memurları, yargı mensupları, askeri personel ve diğer kamu görevlilerinin ihracı ile ilgili AİHM'e yoğun başvurular yapıldığını belirtti. Mahkeme, yakın gelecekte, aynı veya benzer şikayetleri içeren kitlesel başvuru dalgası olabileceğini öngörüyor. Bu bağlamda, Mahkeme Başkanı, adalet sisteminin düzgün işlemesi için bu başvuruların etkin şekilde yönetilmesi amacıyla bazı özel tedbirlerin alınmasına karar verdi.

Bu tedbirler arasında, başvuruların kapak sayfasıyla yapılması, resmi başvuru formunun indirilip elektronik doldurulması ve hem kapak sayfası hem de formun her başvurucu için ayrı yapılması ve gönderilmesi yer alıyor. Bunun dışında, başvurucuların mahkeme ile iletişim kurarken kullanacakları e-posta adreslerini bildirmeleri zorunludur. Süreçle ilgili bilgiler, Mahkeme tarafından basın bildirileriyle duyurulacaktır.

Başvurular ve artış nedenleri

AİHM tarafından yapılan açıklamada, 2025 yılının Ekim ayı ortasından itibaren Mahkeme'ye çok sayıda başvuru yapıldığı belirtilerek, başvuruların yoğunluğu üzerine dikkat çekildi. Bildiride, özellikle 15 Temmuz 2016 sonrasında gerçekleşen ihraçlar nedeniyle, devlet memurları, yargı mensupları ve diğer kamu görevlilerinin iddialarına ilişkin çok sayıda başvuru olduğu kaydedildi. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi'nin ve idare mahkemelerinin konuya ilişkin kararlarının, başvuruların artışında etkili olduğu ifade edildi.

Mahkeme, yüksek sayıdaki başvuruların olağan işlemlerle yönetilmesinin güç olacağını belirtti ve bu nedenle özel tedbirlerin alınmasıyla başvuruların etkin yönetileceğini vurguladı.

Alınacak tedbirler ve başvuru süreci

Mahkeme Başkanı'nın Mahkeme İç Tüzüğü'nün 9. maddesine uygun olarak aldığı kararla, başvuruların yönetimi için aşağıdaki tedbirlerin uygulanması kararlaştırıldı:

• Başvurular, Mahkeme'nin internet sitesinden temin edilebilecek kapak sayfası eşliğinde yapılacaktır.
• Kapak sayfası elektronik olarak doldurulmalı, çıktı alınmalı ve her başvurucu için ayrı hazırlanmalıdır.
• Kapak sayfasında her başvurucuya ait bir QR kod bulunacak ve formun en üstüne konulacaktır.
• Başvurucular, Mahkeme'nin resmi başvuru formunu kullanmalı ve elektronik ortamda doldurup, kaydetmeli ve çıktısını gönderilmelidir.
• Başvuru formu, Mahkeme İç Tüzüğü'nün ilgili maddesine uygun olmalı, bu kurallara uyulmadığında başvurunun işleme alınmaması olasıdır.

Başvuruların kabul edilmesi ve işlenmesinde, kapak sayfasının ve formun doğru ve eksiksiz doldurulması önemlidir. Ayrıca, başvurucuların, başvurunun gecikmemesi için bu talimatlara uyması gerektiği belirtildi.