Çeşme Belediyesi’nin düzenlediği Kiralık Sosyal Konut Sempozyumu’nda uzmanlar, TOKİ sisteminin çöktüğünü ve paradigmatik değişikliklerin kaçınılmaz olduğunu açıkladı. Konut politikaları ve boş konutların kullanımı tartışıldı.
Çeşme Belediyesi’nin kiralık sosyal konut projesi kapsamında düzenlenen sempozyumda ilk oturumda "Kiralık Konut Politikaları" ele alındı. Oturumu Çeşme Belediye Başkanı Lal Denizli yönetti ve Anadolu Üniversitesi Sosyoloji Bölümü öğretim elemanı Dr. Ezgi Doğru ile yüksek mimar Yasin Kantaş konuşmacı olarak yer aldı.
Ezgi Doğru, kiralık konut krizinin nedenleri, dinamikleri ve sonuçlarını değerlendirdi. Konut sahipliğinin yatırım aracı olarak görüldüğünü belirterek, yaklaşık 1,5 yıl önce bu konuda TÜBİTAK’a proje yazdığını ve günümüzde paradigmatik değişimin zorunlu hale geldiğini söyledi. Kiralık konut ihtiyacının arttığına ve çözüm olarak düşük gelirli ve gençlerin mülksüzleştiğine vurgu yaptı. Ayrıca, kiralık konut projelerinin çöktüğünü ve konut ilişkilerinin davalı-davacı ilişkisine dönüştüğünü belirtti. O nedenle paradigma değişimine ihtiyaç olduğunu ifade etti.
Doğru, TOKİ’nin sürdürülebilir olmadığını belirterek, kamunun konut üretmediğini, üretilenlerin ise kiralık alana geçtiğini ve sosyal konutların kurayla erişildiğini açıkladı. Devletin yoksullara kurduğu sistemin enflasyonla birlikte çökmekte olduğunu ve üç defa ödemeyi yapamayanların sistemden elendiğini vurguladı. Ayrıca, devletin yoksullara kurduğu sistemin, enflasyonun artmasıyla birlikte çözüldüğünü söyledi.
Mevcut boş konutların kullanılması gerektiğine dikkat çeken Doğru, konutun varlıklaştırıldığı ve kiracı sayısının yüzde 36'lara yükseldiğine değindi. Ayrıca, Türkiye’de 750 bin İstanbul, 1,3 milyon Ankara ve 2 milyon İzmir’de boş konut bulunduğunu söyledi. Bu konutların adil bölüşümünün önemine vurgu yaptı. Konutu hak olarak, kirayı güvence ve dayanışmayı yaşam biçimi olarak kurmamız gerektiğini belirtti.
Boş konutların değerlendirilmesine ilişkin konuşan Lal Denizli, Türkiye’de kiralık sosyal konutun ihtiyacını resmi rakamlarla görebildiğini belirtti. İzmir’de 2 milyon konutun boş olduğunu ve yeni binalar yerine mevcut konutların adil paylaşımına odaklanılması gerektiğini ifade etti. İngiltere’de her yeni konutta yüzde 20’sinin sosyal konuta ayrıldığına ve yasa ile bu oranın zorunlu hale getirildiğine dikkat çekti. Ayrıca, yeni yapılaşma yerine mevcut yapıların paylaşımını sağlayan modellerin benimsenmesini önerdi.
Yüksek mimar Yasin Kantaş, Almanya’da uygulanan sosyal kira politikalarından ve Berlin, Bayreuth örneklerinden bahsetti. Berlin’de, temel yapılar dışındaki bölme duvarların değiştirilebilir olduğu ve geri dönüşümlü sistemler kullanıldığı projeleri anlattı. Bu projelerin sürdürülebilirlik açısından devrim niteliğinde olduğunu belirtti. Ayrıca, belediyenin sosyal konut politikalarını örnek gösterdi.
Çeşme Belediye Başkanı Lal Denizli, sosyal kira konutlarına başvurular hakkında bilgi verdi. Projede sınırlama olacağını ve farklı gruplara kiraya verileceğini belirtti. Hane gelir koşullarını sağlayan herkesin başvuruda bulunabileceğini, kura uygulamasının şeffaf olacağını ve arz talep karşılanamadığında başka yöntemlerin de kullanılabileceğini açıkladı.
