DİSK Araştırma Merkezi’nin raporuna göre, Türkiye’de resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 iken fiili oran yüzde 12 civarındadır. Özel sektörde her 100 işçiden sadece 5-6’sı sendikalaşabilmektedir.
(ANKARA) - DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) "Sendikalaşma ve Toplu Pazarlık Raporu"nda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerinin sendikalaşmayı "eksik yansıttığı" belirtilerek, "Türkiye’de resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 iken fiili sendikalaşma oranı yüzde 12 civarındadır. Özel sektörde her 100 işçiden yalnızca 5-6’sı sendikalaşabiliyor" ifadesine yer verildi.
Raporda, sendikalaşmaya ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) verilerinin yetersiz ve eksik olduğu vurgulanırken, Türkiye’de resmi sendikalaşma oranının yüzde 14,5 olmasına karşın fiili sendikalaşma oranının yüzde 12 civarında kaldığı, toplu iş sözleşmesi kapsamının ise çok daha düşük olduğu kaydedildi.
Raporda, ÇSGB’nin işçi sendikalarının üye sayı ve oranlarına ilişkin 17 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan işkolu tebliği ile Aralık 2025 tarihli Bakanlık verilerinin esas alındığı ifade edildi. Araştırmada, sendikalaşma ve toplu iş sözleşmesi kapsamının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamındaki işçi sendikalarıyla sınırlı olduğu belirtildi.Raporda, ÇSGB Ocak 2026 istatistiklerine göre sendikalı işçi sayısının 2 milyon 413 bin 790, sigortalı işçi sayısının ise 16 milyon 699 bin 84 olduğu hatırlatıldı. Buna göre, sigortalı işçiler arasındaki resmi sendikalaşma oranının yüzde 14,5 olduğu belirtilirken, bu oranın fiili durumu yansıtmadığı vurgulandı. Raporda, "Bakanlığın sendikalaşma oranı iki nedenle eksiktir. Birincisi, kayıt dışı işçiler hesaba katılmadığı için sendikalaşma oranı fiili durumdan daha yüksek çıkmaktadır. İkincisi ise, toplu iş sözleşmesi kapsamındaki sendikalı işçi sayısını yansıtmamaktadır" denildi.
Yapılan hesaplamalara göre, kayıtlı ve kayıtsız tüm işçilerin dikkate alınmasıyla fiili sendikalaşma oranı yüzde 12,3’e gerilemektedir. Kamu işçileri dahil olmak üzere toplam 19 milyon 571 bin işçiden sadece 2 milyon 414 bininin sendika üyesi olduğu, 17 milyon 157 bin işçinin ise sendikasız olduğu belirtildi ve toplam işçilerin yüzde 87,7’sinin sendikalı olmadığı aktarıldı.
Raporda, sendikalaşma oranının tek başına yeterli olmadığı, esas gösterge olarak toplu iş sözleşmesi (TİS) kapsamı gösterildi. İşkolu ve işyeri barajları, TİS yetkisinin gecikmesi ve sendikalaşma nedeniyle yaşanan işten çıkarmalar nedeniyle TİS kapsamındaki işçi sayısının, sendikalı işçi sayısından oldukça düşük olduğu belirtildi.
Bakanlığın Aralık 2025 verilerine göre, aktif toplu iş sözleşmesi kapsamında sendikalı işçi sayısının 2 milyon 139 bin olduğu ve tüm işçiler içinde TİS’ten yararlananların oranının yüzde 9,6 olduğu bildirildi. Bu verilere göre, toplam işçilerin yaklaşık yüzde 90’ı toplu iş sözleşmelerinden yararlanamamakta ve sendikal korumaya sahip olmamaktadır. Böylece, ÇSGB’nin açıkladığı yüzde 14,5 oranı fiili durumu yansıtmayan yapay bir oran olarak değerlendirilmiştir.Genel olarak, kamu işçileri ile özel sektör işçileri birlikte ele alınmaktadır. Kamu sektöründe yüksek sendikalaşma oranı nedeniyle ortalama yüzde 14,5’ye ulaşan sendikalaşma oranı, özel sektör için çok daha düşük kalmaktadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre, özel sektörde sigortalı olarak çalışan 15,757,000 işçinin 1,076,000’i sendikalı, kamu sektöründeki 1,602,000 işçinin ise 1,210,000’u sendikalıdır. Kamu sektöründe çalışan işçilerin yüzde 75,6’sı sendika üyesiyken, özel sektörde çalışan sigortalı işçilerin yüzde 6,8’i sendikalaşmıştır. Ayrıca, özel sektörde gerçek durum daha da vahimdir.
