Eğitim-Bir-Sen'den Mesleki ve Teknik Eğitimin Geleceğine Dair Rapor

Çalışmanın İçeriği ve Kapsamı

Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi (EBSAM) tarafından hazırlanan “Mesleki ve Teknik Eğitimin Son On Yılı ve Geleceği: Tespitler ve Öneriler” başlıklı odak analiz çalışması yayımlandı. Çalışma, Türkiye’de mesleki ve teknik eğitimin son on yıldaki dönüşümünü ve gelişim alanlarını inceliyor, nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi ve istihdam odaklı politikaların önemli olduğu belirtiliyor.

Mevcut Durum ve Karşılaştırmalı Analizler

Türkiye’de mesleki ve teknik ortaöğretimdeki öğrenci sayısının son on yılda yüzde 36’dan yüzde 31,5’e gerilediği ve sayısının 1 milyon 681 bine düştüğü belirtiliyor. OECD ülkelerinde ise bu oranın ortalama yüzde 44 olduğu ifade ediliyor. Çalışmada Almanya, Japonya, Finlandiya, Birleşik Krallık ve Güney Kore ülkelerinin mesleki ve teknik eğitim sistemleri Türkiye ile karşılaştırılıyor.

Mesleki Eğitimdeki Gelişmeler ve Öneriler

Mesleki eğitim merkezlerine kayıtlı öğrenci sayısının son 9 yılda 36 bin 619’dan 420 bin 330’a yükseldiği belirtiliyor ve bu seviyenin yeterli olmadığı vurgulanıyor. Ayrıca, özel sektörün mesleki eğitime katılımını artırmak amacıyla teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi çağrısında bulunuluyor. Veri temelli politika geliştirme, sektör-okul işbirliğinin güçlendirilmesi ve erken yönlendirme mekanizmalarının kurulması da öneriliyor.

Gençler ve NEET Oranı

Çalışmaya göre; Türkiye, 18-24 yaş arası ne eğitimde ne de istihdamda olan gençler (NEET) oranında yüzde 31 ile OECD ülkeleri arasında ilk sırada yer alıyor. Bu gençlerin büyük çoğunluğunun lise mezunu olduğu belirtiliyor. NEET gençlere özel politika ve yönlendirme mekanizmalarının geliştirilmesi öneriliyor.

Uygulanması Gereken Politika ve Yöntemler

Erken yaşta mesleki yönlendirme, okul–işletme iş birliğinin artırılması, özel sektörün mesleki eğitime katılımının teşvik edilmesi ve mezunların doğrudan istihdama geçişini destekleyen politikaların acil olarak hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca;

• Ortaöğretimde mesleki eğitime yönelimi artırmak için erken yaşta kariyer rehberliği ve yönlendirme güçlendirilmelidir.
• Mesleki eğitimi cazip hale getiren yapısal politikalar geliştirilmelidir.
• İş temelli öğrenmenin güçlendirilmesi ve yaygınlaştırılması sağlanmalıdır.
• Mesleki eğitim merkezleri ortaokul seviyesinden itibaren tanıtılmalı ve rehberlik faaliyetleri artırılmalıdır.
• Özel sektörün mesleki eğitime katılımı teşvik edilmelidir.
• Mezunların doğrudan istihdama geçişi için veri çalışmalarına önem verilmelidir.
• Uluslararası örneklere göre mesleki eğitimin itibarı ve okul–işletme iş birliği güçlendirilmelidir.
• Yükseköğretime ve doğrudan istihdama yönelen öğrenciler için farklı mesleki eğitim modelleri oluşturulmalıdır.
• Yüksek NEET oranlarına göre, gençlerin sertifikalı mesleki eğitimlere ve eğitim merkezlerine yönlendirilmesi sağlanmalıdır.