Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi'nin raporuna göre, fast-food ve paketli ürünler genç nesillerin tercihlerini şekillendirirken, yöresel tarifler unutuluyor. Geleneksel mutfaklar risk altında.
Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi (KOSAM), küresel ölçekte değişen beslenme alışkanlıklarının etkilerini ele alan kapsamlı bir rapor yayımladı.
"Toplumsal Beslenmedeki Dönüşümün Geleceğe Etkileri" başlıklı rapor, beslenmenin sadece biyolojik bir ihtiyaç olmanın ötesine geçtiğini; kültürel kimlik, kamu sağlığı, ekonomi güvenliği ve çevre politikalarıyla kesişen stratejik bir alan haline geldiğini gösteriyor. Raporun bilimsel danışmanlığını Konya Ticaret Odası (KTO) Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nurhan Ünüsan yapıyor.
Prof. Dr. Ünüsan, son dönemde yaşanan gıda kaynaklı vakalara dikkat çekerek, gıda güvenliği ve denetiminin öneminin altını çizdi. Endüstriyel üretim ve hazır gıda tüketiminde artış olduğu belirtilerek, denetim mekanizmalarının etkinliğinin artırılmasının sağlık risklerini azaltmak ve ekonomik maliyetleri kontrol etmek açısından önemli olduğu vurgulandı.
Rapora göre, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e gelen beslenme kültürümüz, küreselleşme ve hızlı tüketim alışkanlıkları karşısında geri plana itilmiş durumda. Ünüsan, fast-food ve paketli ürünlerin genç nesillerin tercihlerini şekillendirdiğine işaret ederek, yöresel tariflerin unutulmakta olduğunu belirtti. Ayrıca, coğrafi işaretli ürünler ve zengin mutfak mirası, gastronomi turizmi ve bölgesel kalkınma açısından büyük potansiyel taşıyor.
Güçlü yönler arasında, Türkiye'nin zengin mutfak kültürü, genç nüfus ve kooperatif geleneği bulunuyor. Ancak ithalata bağımlılık, iklim değişikliği ve artan gıda güvenliği risklerine dikkat çekiliyor. Sürdürülebilir bir gıda sistemi için önerilenler arasında, okullarda beslenme eğitiminin zorunlu hale getirilmesi, sağlıksız gıda reklamlarının denetlenmesi, küçük üreticilerin ve kadın çiftçilerin desteklenmesi, kısa tedarik zincirlerinin teşvik edilmesi, gıda denetimlerinin etkinleştirilmesi, israfı önleyecek düzenlemelerin yapılması ve organik tarım ile döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması bulunuyor. Ayrıca, geleneksel tarifler dijital arşivlere kaydedilmeli ve coğrafi işaretli ürünler gastronomi turizmine kazandırılmalı.
Prof. Dr. Ünüsan, Ramazan-ı Şerif dönemine vurgu yaparak, bu ayın israf, paylaşıma dayalı ve sağlıklı beslenme anlayışını hatırlattığını belirtti. Günümüzde ramazan sofralarının tüketim çılgınlığı ve israf riskiyle karşı karşıya olduğunu ifade eden Ünüsan, geleneksel sofraların sadelik ve paylaşım üzerine kurulduğunu hatırlattı. KOSAM'ın raporu, toplumsal beslenme kültürümüzü yeniden değerlendirmemiz gerektiğine işaret ediyor.
Gelişmeler, Türkiye'nin gıda güvenliği, halk sağlığı ve kültürel mirasının korunması amacıyla küresel dönüşümü stratejik sorumluluk olarak kabul etmesini gerektiriyor. Bütüncül politikalar, güçlü denetimler ve toplumsal bilinç oluşturulması önem arz ediyor.
