İHD'nin 2025 bölge raporunda en az 2671 insan hakları ihlali tespit edilmiştir. Rapor, hak ihlallerinin yoğunlaştığı alanları ve devam eden sorunları ortaya koymaktadır.
İHD Diyarbakır Şube Başkanı Ercan Yılmaz, bölgedeki hak ihlallerinin münferit olmaktan çıkıp belirli alanlarda yoğunlaşarak sürekli hale geldiğini ve sistematik bir yapıya dönüştüğünü belirtti. Rapor, şubelere yapılan başvurular, sahadaki izleme çalışmaları ve basın bilgilerinin birleşimiyle hazırlandı.
Yılmaz, 2025 yılı boyunca tespit edilen ihlallerin bütünsel değerlendirilmesi gerektiğine işaret ederek, bölgede yaşanan hak ihlallerinin sistemli ve süreklilik arz eden hale geldiğini kaydetti. Güvenlik politikaları, ayrımcı ve dışlayıcı söylemlerle birleşerek bölge halkını etkilemiş ve çeşitli alanlarda ihlallere yol açmıştır.
Toplantı ve gösteri yürüyüşü gibi temel hakların keyfi idari kararlar ile sınırlandırıldığı ve muhalif siyasetçiler ile hak savunucularına yönelik soruşturma ve tutuklamalar yapıldığı belirtildi. Bu durumun temel hak ve özgürlüklerin korunmasında devam eden sorunları gösterdiği vurgulandı.
Yılmaz, 2025 yılında yaşam hakkına yönelik ihlallerin farklı biçimlerde devam ettiğine dikkat çekti. Yargısız infaz iddiaları, hapishane ölümleri ve resmi ihmal sonucu ölümler gibi vakaların sürdüğünü, kuşkulu ölümler ve intiharların artış gösterdiğini ifade etti. Ayrıca, iş kazaları sonucu ölümler ve yaralanmaların da artış kaydettiği bildirildi.
Geçen yıl boyunca işkence ve kötü muamele iddialarının devam ettiğini belirten Yılmaz, kamu görevlileri tarafından hapishaneler ve gözaltı merkezlerinde onur kırıcı davranışların tespit edildiğini söyledi. Ayrıca, bazı kişilerin kamu görevlisi olduğunu iddia eden kişilerce kaçırılma ve tehdit edilme olaylarının rapora yansıdığı bildirildi.
En az 588 yurttaşın gözaltına alındığı, bunlardan en az 81'inin tutuklandığı ifade edildi. Çok sayıda ev baskını ve soruşturma kapsamında yurttaşların özgürlüklerinin kısıtlandığı belirtildi. Düşünce ve ifade özgürlükleri ile anadil kullanımı hakkındaki ihlallerin de devam ettiği kaydedildi.
Mahpuslara yönelik hak ihlallerinin arttığını aktaran Yılmaz, mahpusların istekleri dışında başka hapishanelere sevk edilmesi, sağlık sorunları ve iletişim haklarının engellendiği gibi konularda sistematik ihlallerin tespit edildiğini söyledi. Ayrıca, tecrit ve izolasyon uygulamalarının ruhsal sorunların artmasına neden olduğu bildirildi.
2025 yılında kadınlara ve çocuklara yönelik şiddetin ve istismar vakalarının devam ettiğini belirten Yılmaz, bölgede çok sayıda kadının aile içi şiddet sonucu yaşamını yitirdiğini veya yaralandığını ve çocuklara yönelik şiddet vakalarının da raporlara yansıdığını söyledi.
Yılmaz, 2025 yılında toplam en az 2671 ihlal tespit edildiğini açıkladı. Raporun sonuçları bölgedeki hak ve özgürlüklerin korunmasında yapısal sorunların sürdüğünü ortaya koymakta ve çeşitli hak alanlarında ihlallerin devam ettiğini göstermektedir.
