İnsan Hakları İzleme Örgütü, İstanbul'daki İBB Davası'na erişimin engellendiğine dikkat çekerek, halk ve gazetecilerin etkin mahkeme erişimi sağlanması gerektiğini belirtti.
İnsan Hakları İzleme Örgütü tarafından İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi'nde sürdürülen İBB Davası hakkında açıklama yapıldı. Açıklamada, mahkeme kararlarının kısıtlamaları artırdığı ve mahkeme, avukatlar, gazeteciler ve muhalefet milletvekilleri arasında gerginliklerin yaşandığı duruşmaları takip etti. Sanıklar Resul Emrah Şahan ve Mehmet Murat Çalık, CHP’nin Şişli ve Beylikdüzü belediye başkanlarının savunmalarını sunması beklenirken, iddianame bu iki ilçe başkanını İmamoğlu liderliğindeki suç örgütü ile ilişkilendiyor. Mahkemenin giriş kısıtlamalarının devam etmesi halinde halk duruşmalara katılamayacak.
Duruşmalar, Silivri’deki Marmara Cezaevi kampüsündeki adliyede gerçekleşiyor ve şehir merkezine 70 km uzaklıkta bulunuyor. Güvenlik önlemleri oldukça sıkı; jandarma yoğun, barikatlar kurulmuş ve güvenlik kontrolleri uygulanıyor. Duruşma salonu büyüklükte olup, hakimler ve savcılar bir köşede, 107 tutuklu sanık jandarmalar tarafından çevrili şekilde oturuyor. Diğer sanıklar ve avukatlar yanlarda yükseltilmiş sıralarda yer alırken, izleyiciler ve medya en arka küçük alanda bulunuyor.
Mahkeme Başkanı, 16 Mart’ta duruşmayı başlatmadan erteledi ve gerekçe olarak avukatların yer değiştirmesi gösterildi. Aynı gün yazılı bir emir yayımlanarak, sadece sanıklar, üç avukat ve yakınları ile medya girişine izin verildi, diğerleri alınmadı. Sanıklara bağlı olmayan, duruşmayı izlemek isteyen avukatlar da içeri alınmadı. 17 ve 18 Mart duruşmalarında güvenlik arttırılmış ve halk katılımı azaltılmıştır; sanık yakınları arka sıralara yerleştirildi ve boş sıra ve alanlar bırakıldı. Bazı CHP milletvekilleri ve muhalefet destekçileri içeri alınırken, geniş halk ve mahkeme izleyicileri yine dışarda kaldı. 12 Mart’taki duruşmada gazetecilerin arka köşeye geçme emrine uyulmaması nedeniyle duruşma erken sona erdi. Bir gazetecinin soru sormasının ardından, gazeteciler duruşmaları yalnızca arka köşeden izleyebiliyor, duruşmanın tüm detaylarını görmek ve duymakta zorlanıyorlar. İki büyük ekrandan takip ediyorlar ve mikrofonlar dışı konuşmalar duyulamaz durumda.
Gazeteciler, duruşmalara arka köşeden katılmak zorunda kalıyor ve sanık ifadelerini sadece hoparlörler ile duyabiliyorlar. Durum, mahkeme ve yetkililer tarafından mahkemedeki gelişmelerin kamuya aktarılmasını engelleyici sınırlamalara dönüştü. Türk Anayasası ve uluslararası hukuka göre, mahkeme duruşmaları halka açıktır ve özel yapılması gerekçe olmadan kısıtlanamaz. Anayasa Mahkemesi, 2023 yılında açık yargılamanın anayasal gerekliliğini ve kısıtlamaların kabul edilemez olduğunu hükmetmiştir. AİHS’nin 6’ncı maddesi de adil ve kamuya açık duruşma hakkını güvence altına alır ve keyfi kısıtlamaları kabul etmez, adil yargılanmayı sağlamak için zorunlu ve makul olması gerektiğini belirtir.
İnsan Hakları İzleme Örgütü Avrupa ve Orta Asya Direktör Yardımcısı Benjamin Ward, yaptığı açıklamada, seçilmiş yetkililerin yargılanması sırasında gazeteciler, avukatlar ve halkın erişiminin önemli olduğunu vurguladı. Mahkeme salonunda boş alanların bu amaçla kullanılabileceğini belirtti ve davaya erişimdeki kısıtlamaların davaya olan güveni zedelediğini sözlerine ekledi. Ward, halkın bilgi alma hakkını sınırlamaktansa, gazetecilerin duruşmayı tam ve eksiksiz haberleştirmesine imkan tanınması gerektiğini bildirdi.
