Gümrük vergisindeki düşüş, ithalatı artırırken fiyat dalgalanmaları ve plansız üretim, sebze ve meyve fiyatlarındaki hızlı artışa neden oluyor. Çözüm arayışları sürüyor.
Limonda tüketici ihtiyacını uygun fiyatla karşılamak amacıyla ürünün üretim, arz-talep dengesi, fiyat hareketleri ve dış ticaret verileri dikkate alınarak ithalatta uygulanan gümrük vergisi 31 Temmuz'a kadar geçerli olmak üzere yüzde 54'ten yüzde 10'a indirildi.
CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, limon ithalat verilerini analiz ederek mevcut tarım politikalarını eleştirdi. Gürer, ülkede limon üretiminin yapılması gerektiğini belirterek, ithalatın yanlış olduğunu ve fiyat dalgalanmalarının hem üreticiyi hem de tüketiciyi mağdur ettiğini ifade etti.
Türkiye'nin limon ithalatına ödediği döviz tutarına değinen Gürer, "2024 yılında ithalat 2.054 ton olup, yaklaşık 1 milyon 941 bin dolar yurtdışına ödeme yapıldı. Ülkemizde ise limon üreticisi fazla ürünün elinde kalmasıyla fiyatlar düştü, satış yapamadı. Ancak, piyasada ürün fiyatı yükseldi ve ithalat arttı. 2025 yılında ithalat 2.130 tona ulaştı ve yaklaşık 2 milyon 370 bin dolar döviz yurt dışına çıktı. 2026 yılının ilk aylarında ise 705 ton limon ithal edilerek yaklaşık 549 bin dolar ödenmiş durumda" dedi.
Gürer, limondaki gümrük vergisinin yüzde 54'ten yüzde 10'a indiğini ve bu uygulamanın Temmuz sonuna kadar devam edeceğini belirtti. Ayrıca, hasadı Ağustos ayında başlayan ve Ocak ayı ortalarına kadar devam eden limon mevsiminde depolarda halen ürün bulunduğunu açıkladı.
Depolarda stok bulunan ürünlere işaret eden Gürer, "Ürünlerin giriş maliyetleri yüksekti. İktidar, limon fiyatlarındaki artışı kontrol altına almak için ithalat vergisini düşürdü ve fiyatların dengelenmesine çalışıyor. Fakat, bu müdahale piyasadaki dengeleri olumsuz etkiliyor" dedi. Gürer, üreticinin ürününden verim alamaması ve fiyat dalgalanmalarının ekonomik sorunlara yol açtığını dile getirdi.
Gürer, market raflarındaki limon fiyatlarının 100-150 lirayı bulduğunu, üreticilerin ise ürünlerini 5 liradan satamadığını vurguladı. Fiyatların bu sürekli değişkenliğinin üretici ve tüketici açısından ciddi sorunlar doğurduğunu belirtti.
Fiyatları dengelemek amacıyla yapılan ithalat kararlarının sorunları çözmeyeceğine değinen Gürer, planlı ve sürdürülebilir bir tarım politikası önerdi. Bu doğrultuda, kamu alımları ve kooperatifçilik destekleri ile piyasa dengelenebilir. Gürer, üreticinin korunmasının ve kamucu bir modelin benimsenmesinin önemli olduğunu ifade etti.
Gürer, makul kar oranları, maliyetlerin dikkate alınması ve kamucu anlayışla üretici zarar etmeyecek bir sistem kurulmasını önerdi. Ayrıca, ithalat ve ihracat kararlarının piyasa üzerinde sürekli değişiklikler yaparak sorun çözmeyeceğini, öncelikle kendi kendine yeterli olunması ve katma değerli ürünler üretmenin önemli olduğunu vurguladı.
