Meta CEO’su Mark Zuckerberg, sosyal medya platformlarının çocuklar ve gençler üzerinde bilinçli bağımlılık yaptığı iddiasıyla açılan davada jüri önüne çıktı. Dava, teknoloji şirketlerinin gençler üzerindeki etkisini hukuki düzeyde gündeme g
(ANKARA) - Meta CEO’su Mark Zuckerberg, ABD'nin Los Angeles eyaletinde, sosyal medya platformlarının çocukları ve gençleri bilinçli biçimde bağımlı hale getirdiği iddiasıyla açılan davada jüri karşısına çıktı. Dava, teknoloji devlerinin genç kullanıcılar üzerindeki etkisini ilk kez kapsamlı biçimde yargı önüne getiriyor.
ABD’nin Los Angeles eyaletinde görülen davanın merkezinde, kimliği baş harfleriyle K.G.M. olarak açıklanan 20 yaşındaki bir genç kadın bulunuyor. Çocuk yaşta YouTube ve Instagram kullanmaya başladığını belirten davacı, bu platformların öneri algoritmaları, otomatik oynatma ve kaydırma özellikleriyle kasıtlı olarak bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığını iddia ediyor. K.G.M., sosyal medya kullanımının kaygı, beden algısı bozukluğu ve intihar düşüncelerine neden olduğunu söylüyor.
Davacının avukatı Mark Lanier, platformları “dijital kumarhaneler” olarak nitelendirerek, dopamin salınımını tetikleyen tasarım unsurlarının özellikle küçük yaş gruplarını hedef aldığını öne sürdü. Mahkemeye sunulan firma içi yazışmalarda, gençlerle ergenlik öncesi dönemde bağ kurmanın stratejik hedef olduğu ve kullanıcıların platformda geçirdiği sürenin artırılması için çalışmalar yapıldığı iddia edildi.
Meta ve Google ise suçlamaları reddediyor. Meta, davacının sosyal medya kullanmadan önce de ruh sağlığı sorunları yaşadığını savunurken, YouTube’un bağlı olduğu Google ise iddiaların gerçek dışı olduğunu belirtti. K.G.M.’nin bazı dönemlerde YouTube’u günde 6–7 saat kullandığı belirtiliyor. Mahkemede, davacının 16 yaşındayken Instagram'da 16 saatten fazla zaman geçirdiği ifade edildi. Geçen hafta, Instagram CEO’su Adam Mosseri, günde 16 saatlik kullanımın sorun olabileceğini kabul etti, ancak bunun klinik bağımlılık anlamına gelmediğini söyledi. TikTok ve Snap, başlangıçta dava kapsamındaydı, ancak yargılamadan önce uzlaşmaya vardıkları için şu an taraf değiller.
Dava, bireysel tazminat talebinin ötesine geçiyor. Uzmanlara göre mahkeme kararı, sosyal medya şirketlerine karşı açılan binlerce davanın kaderini belirleyebilir. Eğer davacı kazanırsa, platformlara ilişkin hukuki düzenlemeler yeniden tartışmaya açılabilir. Ayrıca, dava süreci, artan küresel düzenleme baskısıyla de paralel ilerliyor. Avustralya’nın ardından, İspanya 16 yaş altına sosyal medya yasağı planladığını açıkladı; Fransa ve diğer Avrupa ülkeleri, Türkiye de benzer yaş sınırlamalarını gündeme aldı.
Zuckerberg’in jüri önünde ifadeye çağrılması, bir teknoloji milyarderinin çocuklara yönelik bağımlılık iddialarıyla ilk yargılanmasıdır. Dava, sosyal medyanın gençler üzerindeki etkisi konusundaki tartışmayı etik mesele olmaktan çıkarıp hukuki sorumluluğun alanına taşımaya adaydır.
