Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Sevecan, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun tutanak içerik analiz raporunu sundu. Görüşmelerde hukuki ve yönetişim reformlarına vurgu yapıldı.
TBMM'de toplanan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un başkanlığında yirminci kez bir araya geldi. Komisyonda, Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Sevecan, "Tutanak İçerik Analiz Rapor Özeti" sunumunu yaptı.
Sevencan, görüşmeler sırasında hukuki ve yönetişim reformlarına vurgu yapıldığını, bunlar arasında demokratik hukuksal düzenleme ihtiyacının yüzde 31 ve özel yasal düzenlemelerin yüzde 27 civarında yoğunlaşıldığını belirtti. Ayrıca anayasal gereksinimlerin yüzde 14 ve yerel demokrasi-kayyım uygulamalarının ise yüzde 11 oranında gündeme getirildiğini söyledi. Kısa vadede önceliklerin ise infaz kanununun eşitlik ilkeleri doğrultusunda yeniden düzenlenmesi, af düzenlemesi, hasta hükümlülerin tahliyesi, Terörle Mücadele Kanunu’nun yeniden düzenlenmesi veya yürürlükten kaldırılması ve topluma kazandırma/eve dönüş yasası olduğu kaydedildi.
Sevencan, sorunun altında yatan kök nedenler konusunda farklı yaklaşımların olduğunu ifade ederek, bunları üç temel kategoriye ayırdı. En başta gelen nedenin siyasi ve idari sistem sorunları olduğunu, bölgenin yönetişiminde yaşananların soruna katkıda bulunduğunu belirtti. İkinci kategori ise sosyokültürel ve psikolojik dinamikler olup, özellikle Kürt ismi ve Kürt olmanın resmi ideolojideki karşılığını ve gençlik üzerindeki etkisini içerdi. Son kategori ise tarihsel arka plan olup, ulus devlet inşasındaki tercihlerin ve dışlanmışlık hislerinin ortaklık eksikliğinden kaynaklandığını vurguladı.
Komisyon tutanaklarındaki ortak ruhun kardeşlik, bir arada yaşama iradesi ve toplumsal bütünleşme kavramları üzerine yoğunlaştığını belirten Sevencan, barışın sadece şiddetin sona ermesiyle sınırlı olmadığını; hukuki, toplumsal ve ekonomik düzenlerin sürdürülebilirliği açısından da önemli olduğunu söyledi. Kapsayıcı yaklaşım talebinde en yüksek oran STK’lardan yüzde 41 ile geldiğine işaret etti.
Süreçle ilgili tartışmalar üç ana eksende yoğunlaştı. Bunlar yüzde 31 ile sadece silah bırakma, yüzde 30 ile silahsızlanmanın toplumsal boyutu ve yüzde 23 ile hukuki düzenleme ihtiyacıdır. Silah bırakma konusu, en çok yüzde 41,20 ile siyasetçiler arasında tartışılırken, önemli diğer paylar düşünce kuruluşları ve sivil toplumda yer aldı. Silahsızlanma konusunda ise en yüksek vurgu yüzde 35 ile STK’lar tarafından yapıldı. Adalet arayışı ve mevzuat ihtiyacı ise yüzde 75 ile en fazla dillendirildi. Gelecek duygusu ve pozitif iletişim ise, toplumun ağır travmaları ve ortak acı temasıyla, farklı aktörler tarafından dile getirildi. Pozitif duygu ve umut söylemi en çok yüzde 60 ile STK’lar tarafından paylaşıldı, ortak acı ise yüzde 56 ile siyasi partilerde öne çıktı.
Reformlara ilişkin öncelikler arasında demokratik hukuksal düzenlemenin yüzde 31, özel yasal düzenlemelerin yüzde 27, anayasal gereksinimlerin yüzde 14 ve yerel demokrasi-kayyım uygulamalarının ise yüzde 11 payı vardı. Hızlı kazanılması gereken alanlar arasında infaz kanununun yeniden düzenlenmesi, af, hasta hükümlülerin tahliyesi, Terörle Mücadele Kanunu'nun düzenlenmesi veya kaldırılması, umut hakkının sağlanması ve topluma kazandırma yasası öne çıktı.
Gözlemler arasında, sürecin nihai hedeflerinin net biçimde tanımlanması, demokratikleşmenin içeriğinin oluşturulması, toplumsal güvenin tesis edilmesi ve hukuki altyapının tamamlanması bulunuyor. Ayrıca katılımcılık ve şeffaflık mekanizmasının güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
