MLSA’nın 2024–2025 Adli Yılı Raporu: İfade ve Basın Özgürlüğü Davaları ve Tutuklamadaki Artış

Rapor ve İzleme Süreci

Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), 1 Eylül 2024 ile 31 Ağustos 2025 tarihleri arasında toplam 275 dava, 430 duruşma ve 1696 sanığı izledi. Rapor, hem nicel hem nitel yöntemlerle hazırlandı ve internet sansürüne ilişkin takibi de kapsadı. Sunumu MLSA Dava Takip Koordinatörü Semra Pelek yaptı.

Sanık Profili ve Coğrafi Dağılım

Sanıklar: R aktivist, gazeteci, öğrenci; diğerleri ise avukat, siyasetçi ve sanatçı. Şehirler bazında İstanbul en önde yer alırken, Diyarbakır, Ankara, İzmir, Tunceli, Batman, Mersin, Antalya ve Gaziantep gibi iller de bölgeleri temsil ediyor. Bu dağılım, protestolar ve gözaltıların büyük ölçüde İstanbul merkezli olduğunu gösteriyor.

Mahkemeler ve Suçlama Profili

Mahkemeler: Asliye Ceza, Ağır Ceza ve Asliye Hukuk. En sık görülen suçlamalar şu şekilde oldu: Örgüt üyeliği (102 dava), örgüt propagandası (59 dava), toplantı ve gösteri yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet (42 dava), kamu görevlisine hakaret (35 dava), Cumhurbaşkanına hakaret (27 dava), devleti aşağılamak (21 dava), halkı kin ve düşmanlığa tahrik (19 dava), yanıltıcı bilgiyi yayma (13 dava) ve terörle mücadelede görev alan kişiyi hedef göstermek (6 dava).

Öne Çıkan Davalar ve Delil Kullanımı

Öne çıkan davalar arasında şunlar yer alıyor:

• Saraçhane Gazeteciler Davası: 24 Mart 2025’te yapılan baskında yedi gazeteci gözaltına alındı; fotoğraflar delil sayıldı ve yedi gazeteci serbest bırakıldı.
• Joakim Medin Davası: İsveçli gazeteci, Cumhurbaşkanı maketi haberleri nedeniyle 27 Mart’ta gözaltına alındı; 30 Nisan’da 11 ay 20 gün hapis cezası aldı.
• AYM - Hayko Bağdat Kararı: 2018’deki yorumu cezalandıran para cezası, AYM tarafından ifade özgürlüğü ihlali olarak değerlendirildi.

Gazetecilik Faaliyetleri ve Tutuklamalar

17 ve 24 Ocak 2025’te gazeteciler tutuklandı. Delil olarak SGK kayıtları, telefon görüşmeleri ve haber takibi kullanıldı. 2024–2025 yıllarında 66 kişi tutuklandı. İzlenen davalarda sonuçlar: 108 sonuçlandırıldı, beraat, mahkûmiyet ve karma kararlar verildi; toplam hapis cezası 197 yıl 2 ay, para cezası ise 95.000 TL oldu. Duruşmaların kısa sürdüğü ve adil yargılama ihlallerine dikkat çekildi.

Medya ve İnsan Hakları Üzerine Değerlendirmeler

Raporda, TMK ve 2911 Kanunu gibi düzenlemelerin ifade ve protesto haklarını kısıtladığı ve gazetecilik faaliyetlerinin delil olarak kullanıldığı vurgulandı. Veriler, Avrupa Konseyi’ne düzenli verilerek izleniyor. Ayrıca, 'Yargı, Haber ve Sansür Üçgeninde Gazetecilik' panelinde, gazeteciler ve uzmanlar yargısal süreçlerle ilgili görüşlerini paylaştı.