Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmalar, dördüncü yılına girerken devam ediyor ve diplomatik girişimler başarısız olmuştur. Çatışmalar askeri ve teknolojik açıdan değişmiştir, toplam kayıplar milyonlara yaklaşmaktadır.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 24 Şubat 2022'deki operasyonun amacını Ukrayna’yı silahsızlandırmak ve Nazizm’den arındırmak olarak açıklamıştı. Moskova, Eylül 2022’de Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya bölgelerine harekat başlattı ama bu adım Batı ülkeleri tarafından tanınmadı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, Kasım 2022’de G20 Liderler Zirvesi’nde Rus birliklerinin çekilmesini, savaş suçlarının yargılanmasını ve güvenlik garantilerini içeren 10 maddelik barış planını açıkladı; ancak Moskova planı gerçekçi olmadığı gerekçesiyle reddetti.
Savaşın dört yılı dolarken, taraflar arasında sonuç alınamayan müzakereler devam ediyor. Zelensky, savaşın yıl dönümünde yaptığı açıklamada, Rusya’nın hedeflerine ulaşamadığını belirtti. Ukrayna, özellikle 2023 sonrası alınan hava savunma sistemleri ve uzun menzilli mühimmatın savaşın seyrini dengelediğini öne sürdü.
Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen gibi liderler, Kiev’i ziyaret ederek destek verdi. İngiltere, Ukrayna ordusunun savunma kapasitesini arttırmak için 67 milyon dolarlık yardım açıkladı, ancak bazı AB ülkeleri ekonomik yaptırımlar ve kredi paketleri konusunda çekinceler belirtti. Avrupa içindeki uyumsuzluk ve siyasi ayrışmalar sürdü.
Moskova, savaşın kamuoyundaki yansımalarını medya kontrolü altında tutmaya devam ediyor. Medya, ilerleme mesajları verirken, savaş karşıtı protestoların büyük ölçüde engellendiği ve ekonomik olarak reel gelirlerde azalma görüldüğü bildirildi. Moskova’da, savaş dönemi saldırıları da devam ediyor; yakınlarda patlama yaşandı, iki polis ve saldırgan öldü, iki polis yaralandı.
İki ülke, özellikle güney ve doğu bölgelerinde çatışmaları sürdürüyor. Ukrayna, Rus insansız hava araçlarının hedefleri vurduğunu ve beş kişinin yaralandığını açıkladı. Savaş, drone ve düşük maliyetli saldırı insansız hava araçlarının etkisiyle “drone merkezli” bir hal almaktadır. Fransa merkezli raporlara göre, İHA kaynaklı kayıpların toplam kayıplar içindeki oranı 2022’de yüzde 10’un altındayken 2025’te yüzde 80’e yaklaştı.
Taraflar, birçok kez arabulucular eşliğinde görüşme yaptıysa da kapsamlı bir anlaşma sağlanamadı. BM ve Türkiye önderliğinde 2022 yazında imzalanan Karadeniz Tahıl Girişimi önemli bir diplomatik başarıdır. Mayıs 2023’te İstanbul’da tekrar görüşüldü ve Ocak 2026’da ilk üçlü görüşme gerçekleşti. Son görüşmelerde önemli adımlar atılmadı. Ukrayna esir takası ve yeni müzakere olasılıkları gündemde.
ABD düşünce kuruluşu International Crisis Group’a göre, Rus kuvvetlerinin toplam kaybı yaklaşık 1,2 milyon, ölü sayısı 325 bin civarında. Ukrayna’da ise toplam kayıp 500-600 bin, ölü sayısı 100-140 bin. Uzmanlar, çatışmaların devam etmesi halinde kayıpların 2026 baharına kadar iki milyona ulaşabileceğini tahmin ediyor. Ukrayna’nın yeniden inşası için öngörülen maliyetler 588 milyar dolar; fiziksel altyapı hasarları 195 milyar dolar seviyesinde.
Görünen o ki, dört yıl sonunda cephe hatlarında büyük bir hareketlilik yaşanmazken, savaş yıpratma mücadelesine dönüşmüş durumda. Teknolojik gelişmeler, ekonomik maliyetler ve diplomatik tıkanıklıklar, savaşın kısa vadede sona ermesini zorlaştırıyor. Uzmanlar, taraflardan birinin üstünlük sağlamaması halinde savaşın uzun süre devam edebileceğini belirtiyor.
