Suriyeliler, Beşar Esad’ın devrilmesinin birinci yıldönümünü kutlarken, ülke çeşitli reformlar ve güvenlik sorunlarıyla geçen kırılgan bir geçiş dönemini deneyimlemektedir.
Suriyeliler, Beşar Esad’ın devrilmesinin birinci yıldönümünü bugün ülke genelinde düzenlenen etkinliklerle kutlamaktadır. Resmi kutlamalar, Şam’daki Emevi Meydanı ve diğer kentlerde gerçekleştirilmektedir. Suriye’de uzun süredir devam eden savaşın ardından istikrar arayışları sürerken, Esad’ın devrilmesiyle ilgili anmalar yapılmaktadır.
Beşar Esad, Aralık 2024’te muhalif güçlerin Şam’ı ele geçirmesinin ardından ülkeden kaçmış; bunun sonucunda Baas yönetiminin yaklaşık altmış yılı aşkın iktidarı sona ermiştir. Ocak 2025’te geçiş dönemi yöneticisi olarak atanan Ahmed el-Şara, eski anayasanın iptal edilmesi, güvenlik kurumlarının dağıtımı ve reformların başlatılması gibi adımlar atmıştır.
Hama’da cuma günü, binlerce kişi sokaklara çıkarak yeni ulusal bayrağı dalgalandırmış ve HTŞ güçlerinin Şam’a doğru ilerleyişi sırasında kontrolü ele geçirdikleri günü hatırlatmıştır. Kuzeydoğuda ise Kürt grupların yönettiği fiili yönetim, artan saldırılar nedeniyle toplu kutlamaları yasaklamıştır.
Şam’daki Emevi Camii’nde, Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara, “Suriye’nin kurtuluşunun şafağı”nı anmak için sabah saatlerinde kalabalık bir cemaatle bir araya gelmiş ve askeri operasyonları yönetirken ülkeyi kuzeyden güneye koruma kararlılığını vurgulamıştır.
Şara, geçen yıl boyunca Suriye’nin dış ilişkilerinde önemli adımlar atmış; ABD ile ilişkiler güçlendirilmiş, Körfez ülkelerinden destek alınmış ve İran ile Rusya’ya mesafe konulmuştur. Batı’nın yaptırımlarında ise büyük bir çoğunluk kaldırılmış veya askıya alınmıştır.
2025 yılı boyunca reformların devam ettiği belirtilmiş, şubat ayında AB yaptırımlarını askıya almış, Ulusal Diyalog Konferansı düzenlenmiş ve SDG’nin devlet kurumlarına entegrasyonu kabul edilmiştir. Ayrıca, Suriye BM ve IMF toplantılarına geri dönmüş ve büyük enerji anlaşmaları imzalanmıştır. Ekim ayında ilk savaş sonrası parlamento seçimleri yapılmış, Kasım ayında ise ABD’deki görüşmeler ve BM ziyaretleri gerçekleşmiştir.
Şara’nın beş yıllık geçiş döneminde yeni anayasa hazırlandıktan sonra referanduma sunulacak ve genel seçimlere gidilecektir.
Esad yönetiminin devrilmesinin ardından geçen bir yıl içinde, Alevi toplumu çeşitli bölgelerde güvenlik tehditleri, şiddet olayları ve katliamlarla karşılaşmıştır. Güneyde, Lazkiye ve Tartus gibi bölgelerde çatışmalar sırasında, bazı Alevi yerleşimleri silahlı grupların saldırısına uğramıştır.
Yerel kaynaklar, silahlı gruplar ve radikal unsurlar nedeniyle Alevi sivillerin risk altında bulunduğunu belirtmiştir. BM Bağımsız Araştırma Komisyonu, raporlarında, Alevi topluluklarının güvenliği konusunda endişelerin arttığını ve saldırıların sistematik hale gelmediğini ifade etmiştir. Gerginlikler, yerel ateşkesler ve devlet desteklemesiyle durdurulmuş olsa da, yetkililer tüm dini ve etnik grupların korunmasına vurgu yapmıştır.
Kuzeydoğuda, Kürtlerin “özerklik talebi” devam ederken, SDG ile merkezi hükümet güçleri arasında dönemsel çatışmalar yaşanmaktadır. Güneyde ise Dürzi toplulukları bağımsızlık isteğinde bulunmuş ve protestolar, silahlı çatışmalarla karşılık bulmuştur. BM verileri, ülkede 16,5 milyon kişinin insani yardıma ihtiyacı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Aralık 2024’ten bu yana 1 milyondan fazla mülteci ülkeye dönmüş ve yaklaşık 2 milyon kişi iç kesimlere geri dönüş yapmıştır. Geri dönüşlerin ekonomiye katkı sağladığı belirtilmiştir.
BM Genel Sekreteri António Guterres, yıldönümünde Suriye halkının dayanıklılığı ve umudunu övmüş, geçiş sürecinin güçlendirildiğini ve uluslararası desteğin devam etmesi gerektiğini vurgulamıştır. BM ve bağımsız kuruluşlar, sürecin hassasiyetine dikkat çekmiş ve güvensizlik ile şiddetin sürdüğüne işaret etmiştir.
