Suriye hükümeti ile SDG arasındaki mutabakatın süresi 31 Aralık'ta sona eriyor. Uzayabileceği değerlendirilirken, gelişmeler ve süreçteki detaylar inceleniyor.
Suriye hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasındaki 10 Mart mutabakatının süresi 31 Aralık'ta tamamlanıyor. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim görevlisi Doç. Dr. Vahap Coşkun, mutabakatın uzayacağını belirterek, "Bu anlaşma imzalandığında sınırları net değildi ve bir çerçeve anlaşmasıydı. Detaylar süreç içerisinde belirlenecekti. Taraflar detayları belirleme aşamasında ve bu biraz zaman alabilir. Eğer taraflar anlaşamazsa ve askeri operasyon gündeme gelirse, hem Suriye hem de Türkiye açısından büyük felaketler yaşanabilir" dedi.
Coşkun, 1 Ekim 2024 itibarıyla yeni çözüm sürecinde önemli ilerlemeler kaydedildiğini vurguladı. PKK’nın feshedip silahları bıraktığını ve sınırdan çekildiğini belirten Coşkun, TBMM bünyesinde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Dayanışma Komisyonu çalışmaları ve partilerin hazırladığı raporlar hakkında bilgi verdi. Çatışmaların olmaması ve ölüm haberlerinin gelmemesi önemli bir kazanım olarak görüldü. Sürecin ilerleyebilmesi için hukuki düzenlemeler gerektiğini vurguladı.
Partilerin raporları, Kürt meselesine farklı yaklaşımlar içeriyor. MHP meseleyi terör sorunu olarak görüyor, AK Parti sorunun hukuki, siyasal ve kültürel boyutlarıyla çözülmesi gerektiğini savunuyor. CHP ise Kürt meselesinin demokratikleşme içinde çözülmesi gerektiğini ifade ediyor. DEM Parti, siyasetin kök sorunlarının anayasa değişikliğiyle aşılmasını öneriyor. Yeni Yol Grubu ise güvenlikçi yaklaşımların yeterli olmadığını, hukuki düzenlemeler yapılması gerektiğini belirtiyor. Komisyonun anayasa değişikliğine ilişkin önerilerde bulunmaması öngörülüyor.
PKK'nın silah bırakması, örgüt mensuplarının dönüşü ve toplumsal entegrasyonunu içeren yasa tasarısı üzerinde uzlaşı sağlandığını belirten Coşkun, dört partinin bu konuda müstakil yasa çıkarmaya yanaştığını açıkladı. Doç. Dr. Coşkun, PKK’nın silah bırakması durumunun Kürt meselesinde önemli bir adım olacağını ekledi. Aynı zamanda yasal ve anayasal değişiklikler talebinin de gündemde olduğunu ve bunun daha geniş kapsamlı siyasi uzlaşmalar ve yasal düzenlemeler gerektirdiğini vurguladı.
Mutabakat kapsamında, Suriye'de yeni hükümetin etnik, dini ve mezhebi kimlikler gözetilmeksizin tüm kesimleri temsil etmesi ve Kürtlerin hak ve özgürlüklerinin yasal ve anayasal güvence altına alınması öngörülüyor. Anlaşma, detayların zaman içinde belirleneceğini ve anlaşmazlık halinde askeri operasyonların riskini barındırdığını belirtiyor. Suriye ile SDG arasındaki uzlaşı müzakerelerinde askeri entegrasyon önemli konular arasında yer alıyor. SDG’nin orduya blok halinde entegrasyonu ve idari özerklik gibi konular tartışılıyor. Taraflar, sınır güvenliği, gümrük kapıları ve havaalanlarının devri gibi konuları da görüşüyorlar.
Taraflar, mutabakatı detaylandırmak ve sorunsuz uygulamak amacıyla süreci uzatmış durumda. Komisyon çalışmalarını 2 ay daha devam ettirme kararı aldı. Anayasa değişikliği talepleri konusunda ise, CHP’nin başlangıçta komisyonda yer almayı reddettiği ve bu nedenle komisyondan anayasa değişikliği önerisi çıkmayacağı öngörülüyor. Asıl önceliğin PKK’nın silah bırakmasının sağlanması olduğu belirtiliyor. Silahların tamamen bırakılmasıyla, Kürt meselesinde önemli bir ilerleme kaydedilebileceği dile getiriliyor. Ayrıca, Kürtlerin kültürel haklarının yasal ve anayasal güvence altına alınması gerektiği ifade ediliyor.
10 Mart mutabakatına ilişkin değerlendirmede, sürenin uzatılmasının olası olduğu ve bir hafta içinde tarafların anlaşmasının zor olduğu ifade edildi. Askeri entegrasyonun sağlanması ve sorunların çözülmesi halinde, süreçte ilerleme kaydedilebileceği belirtildi. Öte yandan, mutabakatın detaylarının zaman alacağı ve olası askeri operasyonların risk taşıdığı kaydedildi.
