TMMOB, üniversitelerde eğitim süresinin fiilen kısaltılmasına ilişkin açıklama yaptı. Eğitim politikaları yerine kamusallaştırma ve bilimsel temelin güçlendirilmesi gerektiğine vurgu yapıldı.
(ANKARA) - Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), üniversitelerde dört yıllık lisans programlarının süresinin fiilen kısaltılmasına ilişkin açıklamalarda bulundu. TMMOB, eğitim süresinin kısaltılmasının mühendislik, mimarlık ve şehir plancılığı eğitimini sermayenin ihtiyaçlarına göre standartlaştırılmış, bilimsel bilgi ve teknik üretmeyen, yalnızca işgücü belgesi dağıtan bir yapıya dönüştürme risklerini doğuracağını belirtti. Bugün ihtiyaç duyulan şeyin hızlandırılmış diplomalar değil, gençlere gelecek sunan, kamusal sorumluluğu olan, bilimsel ve özerk üniversiteler olduğunu açıkladı. Üniversitelerin, eğitim süresi kısaltılmadan değil, yeniden kamusallaştırılarak güçlenebileceğine dikkat çekti.
TMMOB Yönetim Kurulu, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar’ın üniversitelerde dört yıllık lisans programlarının süresinin kısaltılmasına yönelik ifadelerinin ardından açıklamada bulundu. Açıklamada, Özvar’ın "mevcut sekiz yarıyıllık eğitimin korunacağı, derslerin yoğun planlanmasıyla öğrencilerin üç yıl içinde lisans eğitimlerini tamamlamayı hedeflediği" belirtildi. Yeni sistemle akademik takvimin yenilenip, üç sömestr olarak düzenlenmesi ve her sömestrin 12-14 hafta olması planlandığı belirtildi. Bu düzenlemenin 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulamaya konulmasının öngörüldüğü ifade edildi.
Özel açıklamalarda, "istihdama duyarlı, uygulama temelli ve beceri odaklı eğitim" modeline vurgu yapıldığı ve staj uygulamalarının "işyeri temelli mesleki eğitime" dönüştürülmesinin planlandığı kaydedildi. Ayrıca, üniversitelerin özerk kuruluşlar olduğu ve ders programlarının yükseköğretim kanunla belirlenen yetkiler dahilinde üniversite senatolarına ait olduğu hatırlatıldı. Yükseköğretim sisteminin günümüzde zaten ön lisans, lisans ve yüksek lisans hiyerarşisiyle hizmet verdiği belirtildi. Üniversite eğitiminin yalnızca meslek sahibi olmaya değil, bilimsel düşünme, araştırma ve sorun çözme becerilerinin kazandırılması amacı taşıdığı vurgulandı. Akademik eğitim, kuramsal ve uygulamalı dersleri, temel ve sosyal bilimleri, laboratuvar ve saha çalışmalarını içerdiği, bu unsurlar olmadan yalnızca meslek eğitiminin kalacağı ifade edildi.
Ülkemizde yükseköğretimin temel sorunları arasında ortaöğretimdeki gerilemelerin bulunduğuna değinildi. Eğitimin ticarileşmesi ve dinselleştirme uygulamalarının, ortaöğretimdeki niteliksizleşmeyi artırdığı belirtildi. Sınav odaklı eğitim, altyapı eksiklikleri, kalabalık sınıflar, ikili öğretim ve mülakat esaslı sözleşmeli öğretmenlik gibi uygulamaların ortaöğretimi giderek etkisizleştirdiği aktarıldı. Bu yapıda üniversite sınavlarına hazırlanan, matematik ve fen netleri düşük olan öğrencilerin mühendislik, mimarlık ve şehir plancılığı bölümlerine giriş yaptığı vurgulandı. Öğrencilerin temel dersleri almak zorunda kalıp, alan derslerine geçişte güçlük yaşadıkları ve çağın gerekliliklerine uygun çok disiplinli çalışmaların programlarda yer aldığı anlatıldı. Bu durumda, programların üç yıl içinde tamamlanmasının güç olduğu belirtildi.
Türkiye’nin, Dünya Bankası verilerine göre, üniversite mezunlarının işsizliğinin yüksekliğiyle dikkat çektiği, eğitimi üç yıla indirmenin, mezunların niteliğini düşürerek ucuz işgücü yaratmaya hizmet edeceği ifade edildi. YÖK verilerine göre, 2002’de 93 olan üniversite sayısının 2025 itibarıyla 208’e ulaştığı, nicel artışın niteliksel gelişmeyi sağlamadığı aktarıldı. Ülke geneline yayılan yeni üniversitelerin, bilimsel ve akademik niteliklerin gelişmesine engel olduğu ve akademik kadroların düşük kalitede olduğuna dikkat çekildi. Bu ortamda akademik eğitimden uzaklaşma kaydedildiği belirtildi.
YÖK Başkanı’nın açıkladığı modelin, üniversite kadrolarını ders vermekle sınırlı kılacak şekilde zorlayacağı ifade edildi. Akademik kadroların araştırma, bilimsel çalışma ve proje üretmekten uzaklaştırılacağı, derslerin bilimsel niteliğini kaybedeceği ve öğretim üyelerinin 12 ay ders vermesine gerek kalmadan, araştırma ve yaşam alanlarının zarar göreceği kaydedildi. Öğrencilerin yılda 12 ay ders almasıyla sosyal ve kültürel imkanların kısıtlanacağına dikkat çekildi.
Öngörülen modelin kamusal harcamaları azaltmayı hedeflediği, eğitim süresinin kısaltılmasıyla devletin sosyal destekleri ve burslar gibi alanlarda yükümlülüğün de hafifletildiği belirtildi. Eğitimin maliyetleri, öğrencilere ve ailelere yıkılırken, bilimsel niteliği düşük, içeriği boşaltılmış üniversite programlarının temel sorun olduğu ifade edildi. YÖK’ün asıl amacının, eğitimin niteliği ve içeriğiyle ilgilenmek olması gerektiğine işaret edildi.
Modelin, yükseköğretim sisteminde kamusallaşma ve piyasalaştırma yönünde temel amaçlar taşıdığı ifade edildi. Eğitimin süresinin kısaltılmasının, yükseköğretimi sermayenin ihtiyaçlarına göre şekillendirme ve bilimsel eğitimden uzaklaştırma amacı taşıdığı vurgulandı. Bilimsel bilgi ve teknik üretmeyen, sadece işgücü belgesi sağlayan yapıya dönüşme riski dile getirildi. Bugün ihtiyaç duyulanın hızlandırılmış diplomalar değil, gençlere gelecek sunan, kamusal sorumluluğu olan, bilimsel ve özerk üniversiteler olduğu belirtildi. Üniversitelerin eğitim süresi değil, kamusallaştırılmasıyla güçleneceği sonucuna varıldı.
