Toplum Çalışmaları Enstitüsü'nden "İdeal Beslenme Endeksi"... Üç aylık kümülatif artış bazı hanelerde yüzde 20’nin üzerine çıktı

(ANKARA) - Toplum Çalışmaları Enstitüsü'nün yayımladığı "İdeal Beslenme Endeksi"ne göre, sağlıklı ve dengeli beslenmenin maliyetinde 2026’nın ilk üç ayında tüm hane tiplerinde önemli artışlar kaydedildi. Buna göre, üç aylık toplam artış bazı hanelerde yüzde 20’nin üzerinde oldu.

Enstitü, sağlıklı ve dengeli beslenmenin haneler açısından oluşturduğu maliyet baskısını izlemek amacıyla "Toplum Çalışmaları Enstitüsü İdeal Beslenme Endeksi" çalışmalarını başlattı ve bu veriler düzenli olarak yayımlanacak. Endeks, Türkiye’de beslenme harcamalarındaki artışa ilişkin verileri içeriyor ve enstitü tarafından sürekli güncelleniyor.

İlk raporda, Türkiye’de son yıllarda gözlenen fiyat artışlarının temel ihtiyaç kalemleri üzerinde belirgin etkileri olduğu vurgulanırken, ürün ve hizmet fiyatlarındaki kalıcı artışların maliyetleri artırdığı belirtildi. Endeks, Türkiye Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’ne ait Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 dokümanı referans alınarak oluşturulan beslenme menülerine göre hesaplanıyor. Menülerin maliyetleri, piyasa fiyatları ve WEB-TÜFE veri setleri kullanılarak belirlendi.

Gıda harcamalarının gelir gruplarına göre dağılımında önemli farklar bulunuyor. 2024 yılı verilerine göre, en düşük gelir grubundaki haneler toplam harcamalarının %30,4’ünü gıda ve alkolsüz içeceklere ayırırken, en yüksek gelir grubunda bu oran %12,8 seviyesinde bulunuyor. Bu durum, düşük gelirli hanelerin bütçelerinde gıdanın daha yüksek oranda zorunlu harcama olduğunu gösteriyor.

Üç farklı demografik modeli temsil eden hane yapılarıyla hesaplamalar yapıldı. Aile 1 3 aylık bebek, 4 yaşında erkek çocuk, 30 yaşında emziren kadın ve 36 yaşında erkekten oluşuyor. Aile 2, 10 yaşında kız çocuk, 16 yaşında erkek çocuk ile 42 yaşında kadın ve erkekten oluşan dört kişilik. Aile 3 ise, 3 aylık bebek, 4 yaşında çocuk, 30 yaşında emziren kadın, 36 yaşında erkek ve 68 yaşında bireyden oluşuyor. Bu modeller, farklı yaş ve demografik yapıdaki haneleri temsil ediyor.

Günlük gıda maliyetleri de endeks sonuçlarına göre değişiklik gösterdi. "Aile 1" için ocak ayındaki maliyet yüzde 6,3 artarak 1171 liradan 1245 liraya yükseldi. Aynı dönemde "Aile 2" yüzde 10,4, şubat ayında yüzde 4,4 ve mart ayında yüzde 4,3 oranında artış kaydetti. "Aile 3" ise ocak ayındaki artış oranı yüzde 9,8, şubat ayı yüzde 2,2 ve mart ayı yüzde 5,2 olarak gerçekleşti.

Üç aylık toplamda maliyet artışları şu şekilde oldu: "Aile 1" için yüzde 14,1; "Aile 2" için yüzde 20,2; "Aile 3" için yüzde 18,1. Enstitü, bu artışların hane bütçeleri üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirtti. Ayrıca, enstitü, bundan sonraki dönemlerde endeksin her ay düzenli olarak yayımlanacağını açıkladı.