Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2024 verilerine göre, kurulan teknogirişimlerin sadece yüzde 12,9’unun kadın ortak olduğu, erkeklerin ise büyük çoğunluğu oluşturduğu ortaya çıktı.
(ANKARA) - Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı işbirliğiyle yürüttüğü Teknogirişim Araştırması, 2024 sonuçlarına göre, Türkiye’de kurulu teknogirişimlerin kurucu ortağı veya en yüksek paya sahip aktif ortaklarının yüzde 87,1’ini erkekler, yüzde 12,9’unu ise kadınlar oluşturdu.
Araştırmaya göre, erkek kurucu ortakların yüzde 46’sının lisans, yüzde 23,5’inin yüksek lisans, yüzde 19,7’sinin doktora veya eşdeğeri mezunu olduğu tespit edildi. Kadın kurucu ortaklar ise lisans mezunlarının oranı yüzde 36,1, yüksek lisans mezunlarının payı yüzde 24,6, doktora veya eşdeğeri mezunların payı ise yüzde 28,5 oldu. Kadınlarda lisansüstü eğitimin payının daha yüksek olduğu görüldü. Kurucu ortakların lisans düzeyinde mezun oldukları alanlarda ilk sırayı yüzde 49,7 ile mühendislik, imalat ve inşaat aldı. İkinci en sık alan ise yüzde 12,7 ile iş, yönetim ve hukuk, üçüncü ise yüzde 11,8 ile bilişim ve iletişim teknolojileri oldu.
Teknogirişim ortaklarının yüzde 81,4’ü daha önce özel sektörde ücretli olarak çalıştığını, yüzde 46,5’inin girişimcilik, yüzde 31,4’ünün ise serbest meslek deneyimi bulunduğunu belirtmiştir. Katılımcıların yüzde 30,3’ü kamu sektöründe, yüzde 24,4’ü akademide çalıştığını belirtmiş, ilk iş deneyiminin teknogirişim olduğunu söyleyenlerin oranı ise yüzde 3,9’dur. Ayrıca, kurucu ortakların yüzde 37,4’ü yurt dışında eğitim veya iş deneyimi sahibi olup, büyük bölümünün yurt dışında eğitim aldığı kaydedilmiştir.
Teknogirişimlerde çalışan personelin yüzde 69’unu erkekler, yüzde 31’ini kadınlar oluşturmaktadır. Her iki cinsiyet çalışanların en sık eğitim düzeyi lisans mezuniyetidir. 2024 yılında teknogirişimlerin yüzde 48,5’i Ar-Ge, yazılım, tasarım ve pazarlama alanlarında uzman personel işe aldı veya almaya çalıştı. Bu girişimlerin yüzde 34,1’i nitelikli personel bulmakta zorlandığını, yüksek ücret beklentisi ve niteliklerin karşılanamaması gibi nedenleri ön plana çıkardı.
Teknogirişimlerin kuruluşundan itibaren karşılaştığı en önemli engelleyici faktör yüzde 80,8 ile yüksek maliyetler oldu. Bunu özkaynak yetersizliği, kredi ve girişim sermayesine erişim güçlüğü ile kamu desteklerinden yoksun kalma takip etti. Yüzde 54,4’ü yeni finansman arıyorken, büyük kısmı gelen yatırım tekliflerini yetersiz buldu.
Yüzde 22,2’si 2024 yılında internet veya elektronik veri alışverişi yoluyla e-satış gerçekleştirmiştir. Bu girişimlerin yüzde 94,9’u yurt içi satış yaparken, yurt dışı satışlarda ilk sırayı Avrupa Birliği ülkeleri almıştır. Yüzde 22,8’i 2024’te ihracat yapmıştır. 2020-2024 döneminde Ar-Ge faaliyeti yürüten teknogirişimlerin ihracat oranı yüzde 25,6, Ar-Ge yapmayanların oranı ise yüzde 12,9’dadır. İhracat yapan girişimlerin en yüksek satış bölgesi yüzde 66,2 ile Avrupa Birliği olmuştur. Lojistik maliyetlerin yüksekliği ise ihracatte en önemli zorluk olarak kayıtlara geçmiştir.
