İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, BES'te devlet katkısının yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürülmesinin bütçede yaklaşık 31 milyar TL tasarruf amaçlı olduğunu belirtti. Düzenlemelerin öngörülebilir olması gerektiğini söyledi.
BES devlet katkısı oranına ilişkin düzenleme, dün Resmi Gazete’de yayımlandı. 20 Aralık 2021 tarihinde Kabine toplantısı sonrasında duyurulan ve 4632 sayılı Kanun çerçevesinde 22 Ocak 2022’de Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle BES'te devlet katkısı oranı yüzde 30’a yükseltilmişti. 7 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme ile ise devlet katkısı oranı, 1 Ocak 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yüzde 20’ye düşürüldü.
İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, BES'te devlet katkısının yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürülmesinin temel amacının bütçede yaklaşık 31 milyar TL tasarruf sağlamak olduğunu belirterek, bu indirimin bütçede tasarruf sağlamak amacıyla yapıldığını söyledi. Usta, "2026 bütçesinde BES devlet katkısı kapsamında 93 milyar TL ödenek konulmuştu. Bunun 10 puan düşürülmesi yaklaşık 31 milyar TL tasarruf sağlayacak" dedi.
Usta, indirimin teknik ve mali gerekçelerinin aynı olduğunu belirterek, Maliye Bakanlığı’nın bu değerlendirmeyle hareket ettiğini ifade etti. Cumhurbaşkanı’na devlet katkısı oranını yüzde 50’ye kadar artırma ya da sıfıra kadar düşürme yetkisinin verildiğine dikkat çekti ve, "2026 bütçesinde BES devlet katkısı kapsamında 93 milyar TL ödenek konulmuştu. Dolayısıyla 10 puan düşürülmesi bütçeye yaklaşık 31 milyar lira tasarruf sağlayacak. En son çıkan torba kanunda Cumhurbaşkanı’nın böyle bir yetkisi vardı ve bu yetki kullanıldı" diye konuştu.
Usta, devlet katkısındaki indirimin hangi kesimleri etkileyeceğine değinirken, BES’te iki farklı katılımcı grubu olduğunu belirtti. Yaklaşık 10 milyon kişinin normal BES kapsamında, 7,7 milyon kişinin ise otomatik katılım yoluyla sisteme dahil olduğunu aktardı. "Fon büyüklüğü ve mali tabloya baktığımızda esas ana kütlenin normal BES katılımcılarında olduğunu görüyoruz" dedi.
Usta, Türkiye’de geniş bir kesimin geçim sıkıntısı yaşadığını ve açlık ile yoksulluk sınırlarına dikkat çekerek, "Bu şartlar altında BES’te kalanlar, durumu daha iyi olan, orta veya yüksek gelirli kesimler" ifadelerini kullandı. Bu düzenlemeden olumsuz etkilenecek olanların ise çoğunlukla bu gelir grupları olacağını belirtti.
Usta, devlet katkısındaki azalmayla tasarruf sağlayanlar üzerinde etkisi olup olmadığı konusunda, kapsamlı bir analiz olmadığını ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bu konuda sağlıklı çalışmalar yapmadığını belirtti. Ayrıca, tasarruf oranlarında zaman içinde önemli değişiklikler olduğunu hatırlattı. "2016 öncesinde Türkiye İstatistik Kurumu tasarruf oranlarını yüzde 15 olarak açıklıyordu. Ancak, sonrasında yapılan seri değişikliklerle oran 25-26’ya çıktı" dedi.
Usta, BES’in tasarrufları ciddi ölçüde artırmadığını ve çoğu kişinin tasarruf edemediğini, daha bilinçli ve gelir durumu iyi olan kesimlerin tasarruf yaptığını ifade etti. Ayrıca, devlet katkısının tasarruf üzerindeki etkisinin yüksek olmadığını düşündüğünü dile getirdi.
Usta, ilerleyen dönemde devlet katkısı oranlarının tekrar düşürülüp düşürülmeyeceğine ilişkin belirsizliğin büyük bir sorun olduğunu belirtti. "İnsanlar yüzde 30’a güvenerek bu sisteme girdi. Bir anda yüzde 20 diyorsunuz, belki yarın yüzde 10 olacak" dedi. Düzenlemelerin daha öngörülebilir olması gerektiğine vurgu yaptı.
2026 yılı için hedeflenen BES katılımcı sayısının 18,4 milyona çıkarılması hedefinin, katkı oranı düşürülmüşken nasıl belirlendiği konusunda ise belirsizlik olduğunu kaydetti. "Devleti yönetenler bile bu hedefleri koyarken muhtemelen yaptıkları düzenlemenin hedeflerle uyum içinde olmadığını düşünüyorum" ifadesini kullandı.
Usta, katkı oranındaki düşüşün BES’e ilgiyi azaltabileceğini ve katılımcı sayısında artışın sınırlı kalabileceğine dikkat çekti. Ancak, düzenlemenin bireysel tasarruflar üzerinde olumsuz bir etkisi olmayabileceğini, bütçeye fayda sağlayacağını söyledi. "Öngörülebilirlik anlamında doğru bir adım değil" dedi.
Usta, sosyal güvenlik sistemi üzerinden bağlanan emekli aylıklarının yetersiz olduğunu vurgulayarak, tamamlayıcı emeklilik ve sigorta sistemlerinin teşvik edilmesi gerektiğini belirtti. "Geliri düşük kesimler tasarruf edemiyor, orta ve yüksek gelir gruplarının bu sistemlerle desteklenmesi önemli. Aksi halde herkes gelecekte geliri devletten bekler" dedi.
Usta, kararların etki analizine dayandırılmadığını ve hükümetin günübirlik hareket ettiğini ifade ederek, bu düzenlemenin uzun vadede kalıp kalmayacağının bilinmediğini belirtti. "Eğer katkı oranı daha fazla düşürülürse ve olumsuz etkileri görülürse, tekrar artırılması düşünülmelidir. Ama önce analiz yapmak gerekir" dedi.
