CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, politikaların çiftçiyi borçlandırdığı ve üretimden uzaklaştırdığına dikkat çekti. Tütün alımları ve tarıma ilişkin politikalar ele alındı.
(TBMM) - CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, "Uygulanan politikalar çiftçiyi borçlandırdı ve üretimden kopuşu hızlandırdı. Çiftçiyi zarar ettirip toprağından koparan, mülksüzleştiren, verimli tarım arazilerini ve meraları imara açan iktidarın politikası sonucunda tüketici pahalı gıdaya mahkum edildi. Üreten kazanamadı, tüketen ucuz gıdaya erişemedi. Üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 229’a ulaştı" dedi.
CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında tütünde alımların geciktirilmesi, sözleşme fiyatlarının tek taraflı olarak düşürülmesi ve şirketlerin belirsiz alım politikalarının üreticiyi mağdur ettiğini belirtti. Ürünlerin depolarda beklediğini dile getirdi, "Mart ayı gelmesine rağmen net bir alım takvimi veya üreticiyi rahatlatacak bir açıklama bulunmamaktadır. Sözleşmeler çiftçinin aleyhine düzenlenirken, alım takvimi belirsizliğini koruyor ve fiyatlar tek taraflı aşağı çekiliyor. Bu durum üreticiyi çaresiz bırakma amaçlıdır" ifadelerini kullandı.
Sarıbal, tütün üretiminin maliyetlerinin kilogram başına ortalama 260 TL olduğunu hatırlatarak, sözleşme fiyatlarının 300 lira olduğunu, şu an ise şirketlerin 220–250 lira arasında alım yapmayı planladığını söyledi. Bu durumun, çiftçinin emeğinin ve alın terinin görmezden gelindiği anlamına geldiğini belirtti. Üreticinin yeni sezon hazırlıkları yaparken, geçen yılki ürününü bile teslim edemediğine ve depolarda bekleyen tütünün borç yükü haline geldiğine vurgu yaptı.
Sözleşmeli üretimde devletin garantör olarak rol üstlenmesi gerektiğine değinen Sarıbal, Türkiye’nin 2025 yılında 43 bin ton tütün ihraç ettiğini ve 346,5 milyon dolar gelir elde ettiğini ifade etti. Aynı dönemde 79,8 bin ton tütün ithal edildi ve buna karşılık 553,9 milyon dolar ödeme yapıldı. 1980 sonrası neoliberal politikalar kapsamında tütün ve tütün mamulleri üretiminin şirketlere devredildiği, TEKEL'in özelleştirildiği ve destekleme alımlarının kaldırıldığı hatırlatıldı. 2009 yılında 182 bin üreticiden tütün alınırken, 2024 yılında bu sayı 43 bine düştü. Sarıbal, sözleşmeli üretimde devletin garantör olması ve TEKEL benzeri bir kurumun yeniden kurulması gerektiğini belirtti.
2025 yılında çiftçilerin iklimsel felaketlerle mücadele ederken, ürünlerini maliyetlerinin altında sattığı belirtilerek, uygulanan politikaların üretimi engellediği ve çiftçiyi borçlandırdığı dile getirildi. Tarımda planlı üretim ve kamusal destek mekanizması kurulmadığı takdirde, her uluslararası krizinin Türkiye’de gıda krizine dönüşeceği uyarısında bulunuldu. Üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 229’a ulaşırken, gıda fiyatlarındaki artış ve uluslararası piyasadaki gübre fiyatlarındaki yükselişler de dile getirildi. Ham petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artışların önümüzdeki dönemde enflasyonu artıracağı ve bütçe açıklarını büyüteceği vurgulandı.
