CHP Bursa Milletvekili Sarıbal, Tahıl Koridoru’nun yoksul ülkeleri değil, büyük şirketleri kazandırdığını ve Türkiye’de çiftçinin mağdur olduğunu belirtti. Sevkiyatların büyük kısmı yüksek gelirli ülkelere gitti.
(ANKARA) - CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, küresel gıda krizi gerekçesiyle yürütülen Tahıl Koridoru’nun yoksul ülkelere değil, Cargill, ADM, Bunge ve Louis Dreyfus gibi büyük şirketlere kazandırdığını, Türkiye’de ise çiftçinin gümrüksüz ithalatla ezildiğini belirtti. Sarıbal, Ukrayna’dan 45 ülkeye sevkiyat yapıldığını ve ihraç edilen tahılın yüzde 80’inin yüksek ve üst-orta gelirli ülkelere gönderildiğini, en yoksul ülkelere düşen payın yüzde 2,3 olduğunu, Türkiye’nin ise bu süreçte 3,5 milyon ton tahılı gümrüksüz ithal ettiğini söyledi.
CHP Bursa Milletvekili Sarıbal, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Tahıl Koridoru’nun yeniden açılmasına ilişkin açıklamalarını değerlendirdi. Sarıbal, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya saldırısından sonra artan küresel gıda krizini hatırlatarak, Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması’nın kamuoyuna yansıdığı gibi yoksul ülkelerin gıda güvenliğini sağlamak yerine, küresel tarım ve gıda şirketlerinin çıkarlarını korumaya hizmet ettiğini dile getirdi. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı verilerine göre, Ukrayna savaş öncesinde yaklaşık 400 milyon kişinin temel gıda ihtiyacını karşılayan kritik bir tahıl kaynağı olduğunu belirtti. 22 Temmuz 2022 tarihindeki İstanbul’da imzalanan anlaşmanın, Odessa, Çornomorsk ve Jujnıy limanlarından güvenli tahıl sevkiyatını hedeflediğini aktardı.
Sarıbal, Karadeniz Tahıl Koridoru kapsamında Ukrayna’dan ihraç edilen 32,9 milyon ton tahılın yüzde 80’inin Avrupa Birliği ülkeleri, Çin ve Türkiye’ye gönderildiğini, en yoksul ülkelerin payının yalnızca yüzde 2,3 olduğunu vurguladı. Bu tabloda, küresel tahıl ticaretinde fiili bir çoklu tekelin oluştuğunu söyledi. Mart-Haziran 2022 dönemi boyunca, bu büyük şirketlerin en yüksek karlarını açıkladığını belirten Sarıbal, Cargill’in gelirinin yüzde 23 artarak 165 milyar dolara, Louis Dreyfus’un kar artışını ise yüzde 80 olarak kaydetti.
Sarıbal, Ağustos 2022 – Temmuz 2023 dönemiyle Ukrayna’dan ihraç edilen tahıl ve gıda ürünlerinin toplam miktarının 32,9 milyon ton olduğunu, bunun yarısından fazlasını ise mısırın oluşturduğunu belirtti. Mısırın toplam sevkiyatın yüzde 51,4’üne, 16,9 milyon tona karşılık geldiğini, onu sırasıyla buğdayın 8,9 milyon tonla yüzde 27,1, ayçiçeği küspesi ve yağı ile arpa, kolza/kanola ve soya fasulyesinin daha düşük oranlarda takip ettiğini açıkladı.
İlk sevkiyatın başladığı Ağustos 2022’den, anlaşmanın sona erdiği Temmuz 2023’e kadar, Ukrayna limanlarından toplam 32,9 milyon ton tahıl ve gıda maddesinin 45 ülkeye taşındığını ifade eden Sarıbal, en düşük gelirli ülkelerden Etiyopya, Yemen, Afganistan, Sudan ve Somali’ye gönderilen tahılın toplam miktarının 768,6 bin ton ile toplam sevkiyatın sadece yüzde 2,3’üne denk geldiğini kaydetti. Dünya Bankası gelir grubu sınıflandırmasıyla, sevkiyatların yüzde 43,7’sinin yüksek gelirli 17 ülkeye, yüzde 36,7’sinin üst-orta gelirli 9 ülkeye, yüzde 17,2’sinin orta gelirli 14 ülkeye ve sadece yüzde 2,3’ünün düşük gelirli 5 ülkeye yapıldığını söyledi.
Sarıbal, Türkiye’nin bu süreçte gümrüksüz 3,5 milyon ton tahıl ithal ettiğini, gümrüksüz ithalat nedeniyle depoların dolduğunu ve hasat döneminde yerli üreticinin ürününü Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı fiyatların altında satmak zorunda kaldığını belirtti. Sarıbal, Tahıl Koridoru’nun, yoksulluğu azaltmak yerine, tekellerin kazancını artırdığını, üretici ve küçük çiftçiyi mağdur ettiğini ve iktidarın bu mekanizmayla siyasi olarak arabulucu imajı kazandığını ifade etti. Ayrıca, Haziran 2022 itibarıyla Cargill ve diğer küresel tahıl şirketlerinin Ukrayna’daki siloları ve terminalleri tamamen dolduğunu, en fazla ürün alan ülkelerin Çin ve İspanya olduğunu ve Türkiye’nin toplamda 3,5 milyon ton tahılı gümrüksüz ithal ettiğini vurguladı.
