EMEP Genel Başkan Yardımcısı Sedat Başkavak, artan gıda fiyatlarının temel nedeninin tarım politikaları olduğunu vurguladı ve desteklerin artırılmasını, tüm desteklerin aynı yıl içinde ödenmesini istedi.
(ANKARA) - Emek Partisi (EMEP) Genel Başkan Yardımcısı Sedat Başkavak, artan gıda fiyatlarının altındaki temel nedenin tarım politikaları olduğunu ifade etti. Başkavak, "Tarım destekleri artırılmalı ve bütün destekler aynı yıl içerisinde ödenmeli" dedi.
Başkavak, yaptığı açıklamada, ekonomi yönetiminin tarımdaki sorunları ve buna bağlı artan gıda enflasyonunu "kuraklık" ve "zirai don" gibi gerekçelerle açıklamaya çalışmasını eleştirdi. Sorunun kaynağında iktidar politikalarının olduğunu belirten Başkavak, tarım desteklerinin arttırılması, tarımda kullanılan mazotta vergilerin kaldırılması ve üreticilere gübre desteği verilmesi çağrısında bulundu.
Türkiye’nin yıllık gıda enflasyon oranında üçüncü sırada olduğunu kaydeden Başkavak, oranının %36,4 olduğunu ve bu oranla 175 ülke arasında yer aldığını belirtti. En yüksek enflasyon oranı Güney Sudan'da %106, İran'da %58 olarak kayıtlara geçti. Başkavak, İran ve Ukrayna'da savaş devam ederken, Haiti’nin gıda enflasyonunun Türkiye’den daha düşük olduğunu vurguladı.
Başkavak, şubat ayına ait olan yüzde 36,4’lük gıda enflasyonunun mart ayında artabileceğini, İran’a yönelik savaş nedeniyle yaşanan tedarik zinciri sorunları, enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın enflasyonu yükselttiğine dikkat çekti.
İktidarın enflasyon gerekçeleri olarak "zirai don", "kuraklık" ve "savaş" gibi faktörleri öne sürmesini eleştiren Başkavak, yüksek gıda fiyatlarının bugünün sorunu olmadığını, uzun süredir yüksek enflasyona maruz kalındığını belirtti. Girdi maliyetlerinin yüksek olmasının, mazot, ilaç, gübre ve yem gibi ürünlerin maliyetini artırdığını söyledi.
Türkiye’de çiftçilerin ürünlerini ucuza satmak zorunda kaldıklarını anlatan Başkavak, Almanya ile karşılaştırma yaparak, oradaki çiftçilerin 2 kilogram buğdayla 1 litre mazot alabildiğine, Türkiye’de ise 5,5 kilogram buğdayla aynı miktarda mazot alınabildiğine dikkat çekti. Ayrıca, 2002’de buna yakın bir zamanda 1 kilogram buğday ve 1 litre mazot alınabildiğini belirtti.
Başkavak, düşük tarım desteklerinin de yüksek gıda fiyatlarına katkıda bulunduğunu vurguladı. Avrupa Birliği'nin tarıma ayırdığı bütçenin 54 milyar avro (2,8 trilyon lira) olduğunu, Türkiye'nin ise 168 milyar lira destek verdiğini, ancak bu desteklerin genellikle yıl sonunda ödemelerde gerçekleştiğine değindi. Desteklerin ekonomik açıdan yetersiz ve planlı olmayan bir şekilde verildiğini dile getirdi.
Başkavak, yüksek gıda enflasyonunun bir başka nedeninin ürün fiyatlarının aracılar, tüccarlar ve sözleşmeli üretim yaptıran şirketler tarafından belirlenmesi olduğunu anlattı. Köylünün ürününü düşük fiyata satarken, fiyatların zincir marketler ve mağazalar tarafından yükseltildiğine işaret etti. Zincir marketlerin birbirleriyle rekabet etmediklerini, fiyat artışını halkın sırtına yüklediklerini vurguladı.
İran’a yönelik savaşın bir ayını doldurduğunu ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının enerji krizine neden olduğunu, petrol ve doğal gaz fiyatlarının ciddi oranlarda zamlandığını hatırlattı. Mazot fiyatlarındaki artışın nakliye maliyetlerini yükselttiğine, gübre fiyatlarının yüzde 75 oranında arttığına dikkat çekti. Gümrük vergilerinin sıfırlanmasının ise sorunu çözmediğini, gıda üretiminin ve gübrenin temininde yaşanan güçlükleri vurguladı.
AB ülkelerinin enerji ve tarımı korumak adına destek paketleri açıkladığını, İspanya’nın 877 milyon avro, Yunanistan’ın 300 milyon avro ve Fransa’nın çeşitli destekler verdiğini belirtti. Türkiye’nin geçen yıl verdiği desteklerin yeni hesaplara yansıdığını, bunun ise ‘‘müjde’’ olarak sunulduğunu eleştirdi.
Gıda fiyatlarının düşürülmesi ve tarımsal üretimi teşvik için yapılması gerekenleri sıralayan Başkavak, şunları kaydetti: Tarım destekleri artırılmalı ve aynı yıl içinde ödemeler yapılmalı; destek oranı yüzde 1’e çıkarılmalı; mazotta KDV ve ÖTV kaldırılmalı; küçük çiftçilere gübre desteği sağlanmalı; tarımda kullanılan su ve elektriğin fiyatları düşürülmeli; ithalat politikası durdurulmalı ve üretime destek verilmelidir; aracıların ve zincir marketlerin fiyat belirleyiciliğine son verilmelidir.
