Konya Kapalı Havzası'nda kuraklık ve yer altı suyu çekilmesi nedeniyle obruklar, yüzey yarıkları ve dikey çökmeler artıyor. Uzmanlar, bölgedeki aktif süreçlere dikkat çekiyor.
Konya Kapalı Havzası’nda kuraklık, iklim değişikliği ve bilinçsiz su kullanımı yüzünden obruk oluşumlarının yanı sıra yüzey yarıkları ve düşey çökmeler de artış gösteriyor. Uydu verileriyle yapılan ölçümler, bazı bölgelerde yıllık 10 santimetreye ulaşan çökmeleri ortaya koyuyor.
Jeoloji Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Şükrü Arslan, bölgenin jeolojik yapısı gereği aktif bir çökme sürecinde olduğunu belirterek, bu sürecin yakından izlendiğini ifade etti.
Arslan, uydu verileriyle bölgedeki durumu şu şekilde değerlendirdi: ‘‘Konya Kapalı Havzası, Türkiye genelinde uydu verileriyle takip ediliyor. Bu ölçümlerde, özellikle bazı bölgelerde her yıl 10 santimetreye varan çökmeler tespit edildi. Bölgenin aktif bir çökme havzası olduğunu ve hala çökmeye devam ettiğini görüyoruz.’’
Yer altı su seviyesinin düşüşü, yüzeyde bozulmaların artmasına neden oluyor. Obrukların yanında yüzey yarıkları ve dikey çökmeler de belirgin hale geliyor. Uzmanlar, bu sürecin iklim şartlarının yanı sıra tektonik hareketlerle de bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Arslan, bölgenin tektonik hareketleri hakkında şu açıklamada bulundu: ‘‘Türkiye genelinde Arap levhasının sıkıştırdığı güneyde, Anadolu levhası ortada ve Kuzeyde ise Avrasya levhası bulunuyor. Konya Havzası’nda, bölgenin genişlemesi ve yer altı suyu çekilmesine bağlı çökmeler devam ediyor ve bazı alanlarda yıllık ortalama 10 santimetreye ulaşabiliyor.’’
Yer altı suyunun aşırı kullanımıyla, obrukların yanı sıra yüzey yarıklarının da oluştuğunu anlatan Arslan, bu çatlamaların fay hatları boyunca belirginleştiğini söyledi: ‘‘Su seviyesinin düşmesi ve kuraklık nedeniyle aktif ya da pasif fay hatları ortaya çıkıyor. Litolojideki büzüşme ve hacim kaybı, fay hatları boyunca yarıkların oluşmasına ve bloklar arasında kademe denilen basamakların meydana gelmesine neden oluyor.’’
Yüzeydeki yarıkların artık kırsal alanlar kadar şehir merkezlerinde de görüldüğünü dile getiren Arslan, özellikle sanayi bölgelerinde ciddi riskler oluştuğunu belirtti: ‘‘Eskiden maruz kalınan bu yarıklar, artık şehir merkezlerinde de görülmeye başlandı. Sanayi bölgelerinde birkaç fabrikanın zarar gördüğü, yarıkların neden olduğu statik dengesizliklerin tespit edildiği bildirildi. Bu durum, yapılarda ve yerleşim alanlarında hasar riskini artırıyor.’’
