Ticaret Bakanı Bolat, bu yıl yaklaşık 92 milyar liralık kaçakçılık ve piyasa dışı ticaretin yakalandığını belirtti. Gümrüklerdeki gelişmeler ve ihracat hedeflerine de değindi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM’de yaptığı konuşmada, gümrüklerin Türkiye’nin kalbi olduğunu belirtti. Türkiye’de, 640 milyar dolar mal ihracat ve ithalatının gümrükler üzerinden geçtiğini ve bu sistemlerin otomasyon ve dijitalleşme ile çok iyi yenilendiğini söyledi. Ayrıca, gümrüklerde malların geçişi ve kara gümrüklerindeki bekleme sürelerinin 3,5 saate kadar düştüğünü ifade etti.
Bakan Bolat, özellikle yasa dışı ve haksız ticaretle mücadelede gümrük muhafaza ve kaçakçılıkla mücadele ekiplerinin bu yıl yaklaşık 92 milyar lira değerinde kaçakçılık ve piyasa dışı ticaret yakaladığını açıkladı. Yakalananlar arasında 32 tonu aşan uyuşturucu maddeler de bulunmakta ve bunun değeri yaklaşık 42 milyar liradır. Bu maddelerin vatandaşlara ve gençlere zarar vermesine izin verilmediği belirtilerek, yakalamalar yapıldı, savcılıklara teslim edildi ve imha edildi.
Bolat, TBMM’deki bütçe görüşmeleri sırasında, dünya genelinde yaşanan ekonomik yavaşlama, zayıflayan dış talep, savaşlar, jeopolitik gerilimler ve yüksek gümrük vergileriyle küresel ticaretin folyo bir belirsizlik içine girdiğine değindi. Son 5-6 yıldır dünya ticaretinin büyüme oranlarının düşük olduğunu belirtti. IMF tahminlerine göre 2025 yılında dünya büyümesinin yüzde 3,2 olmasının beklendiğini, bu oranın tarihsel ortalama olan yüzde 3,9’un altında olduğunu açıkladı. Türkiye ekonomisinin ise güçlü, istikrarlı ve dengeli bir şekilde performans gösterdiğine vurgu yaptı.
Bolat, 2026 yılında ihracat hedeflerini de paylaştı. Yüzde 5,4 reel büyüme oranıyla millî gelirinin 1 trilyon 538 milyar dolara yükseldiğini belirtti ve bu yılın sonunda ihracatı 270,6 milyar dolara ulaştırmayı hedeflediklerini söyledi. 2026’da ise ihracatın 280 milyar doların üzerine çıkmasını planladıklarını ifade etti. Kişi başına millî gelirde yaklaşık 5 kat artış sağlayarak 3 bin 608 dolardan 17 bin 788 dolara yükseldiğini kaydetti. Ayrıca, Avrupa Birliği ortalaması ve OECD ortalamasıyla kıyaslamalar yaparak Türkiye’nin gelir seviyesinin geliştiğine dikkat çekti.
2023 yılının kasım ayı itibarıyla, mal ihracatımız yüzde 3 artışla 270,6 milyar dolara çıktı ve bu, toplam ihracatın 36 milyar dolardan 7,5 kat artışını temsil ediyor. 2026 hedefimiz ise ihracatı 280 milyar doların üzerine çıkarmaktır. Otomotiv, makine, tarım ürünleri ve tekstil sektörlerindeki ihracatın önemli seviyelere ulaştığı belirtildi. Tekstil ve giyimde ihracat geçen yıl 32 milyar dolar seviyesindeydi ve bu yıl da benzer düzeyde olacaktır. Ayrıca, savunma sanayi ihracatı 2002’de 240 milyon dolar iken, bu yıl yaklaşık 8,59 milyar dolar seviyesine ulaşıyor ve kasım ayı rakamları bu hedefe ulaşmada destek sağlıyor.
Mal ticareti [%] dünya ihracatındaki payı yüzde 0,55'ten yüzde 0,7'ye yükselmiştir. Hizmetler sektöründe ise, millî gelir ve istihdamda yüksek paydır. Hizmet ihracatı 2002’de 14 milyar dolar iken, kasım ayı itibarıyla 122,5 milyar dolara çıkmıştır. Toplam mal ve hizmet ihracatı ise 393 milyar doların üzerine ulaşmıştır ve hizmetlerin toplam ihracattaki payı yüzde 1,32 seviyesindedir. Hizmetler fazlası ise 61,4 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.
Bu yıl, 18.213 mal ihracatçı firmaya 20 milyar lira destek sağlandı ve 2.009 hizmet ihracatçısına 6,3 milyar TL ödemelerde bulunuldu. Türk Eximbank’ın sermayesi 88,4 milyar liraya çıkarıldı ve yaklaşık 7 kat arttı. İhracat reeskont kredileri piyasa maliyetlerinin yarısı seviyesindedir. Ayrıca, ihracatı geliştirmek için kefalet ve kredi destekleri sağlandı, toplam 77 tedbirden oluşan ihracat eylem planı uygulandı. Yeşil dönüşüm ve ihracat platformlarına destek verildi ve ihracat stratejileri geliştirildi.
Yıllık ithalat 361,9 milyar dolar ve ihracat ise 270,6 milyar dolar seviyesindedir. İhracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 74,8’dir ve dış ticaret açığı 91 milyar dolar seviyesindedir. Cari işlemler açığının millî gelire oranı yüzde 1,3’tür ve bu oran, tarihsel ortalama olan yüzde 3,5’in çok altındadır. Ağustos ayı itibarıyla, 5,5 milyar dolar ile en yüksek aylık fazlayı vererek, toplamda dört ay arka arkaya cari fazla elde edilmiştir. Yıl sonunda ise yaklaşık 20 milyar doların biraz üzerinde cari işlemler açığı öngörülmektedir.
Gümrükler konusunda, bu yıl ikili ve çok taraflı platformlarda 171 görüşme gerçekleştirildi. Türkiye-AB arasında yüksek seviyeli ticaret diyaloğu başlatıldı ve ikinci toplantı Ankara’da yapıldı. Gümrük Birliği'nin modernizasyonu ve güncellenmesi çalışmaları da devam etmektedir. Ayrıca, ABD, Rusya ve Ukrayna ile ikili ilişkiler güçlendirilmekte, Afrika stratejisi kapsamında 28 ülkeden gelen 4 binin üzerinde ticaret temsilcisiyle toplantılar yapıldı. Türkiye, ek ticaret anlaşmaları ve diplomasi aracılığıyla dış ticaretini artırma çalışmalarına devam etmektedir.
