Türk Tabipleri Birliği, 7 Nisan Dünya Sağlık Günü kapsamında hazırladığı raporda, Türkiye sağlık sisteminin yetersizliklerini ve eşitsizlikleri vurguluyor. Başka bir sağlık sistemi ve hekimlik ortamı çağrısı yapıldı.
(ANKARA) - Türk Tabipleri Birliği, 7 Nisan Dünya Sağlık Günü kapsamında Türkiye’deki sağlık sisteminin mevcut durumuna ilişkin rapor hazırladı. Raporda, sağlık hizmetlerine yeterince bütçe sağlanmadığı ve vatandaşların cebinden harcama yaptığı belirtilerek, vatandaşlar ve sağlık çalışanlarının memnun olmadığı vurgulandı. Dünya Sağlık Günü’nde tekrar ettikleri ifadeler arasında, başka bir sağlık sistemi ve başka bir hekimlik ortamının mümkün ve zorunlu olduğu yer aldı.
Raporda, OECD ülkeleri ortalamasının yüzde 9,3’ü olan gayrisafi yurtiçi hasılanın sağlık hizmetlerine ayrılan payın, ülkemizde yüzde 4,7 olduğu belirtildi. OECD ülkeleri kişi başına ortalama 5 bin 967 dolar sağlık harcaması yaparken, Türkiye ise 2 bin 309 dolar harcamaktadır. Dünya Sağlık Örgütü, ülkelerin sağlığa ayırdığı ekonomik kaynaklar ile sundukları sağlık hizmetleri kalitesi arasında paralellik olduğunu vurgulayarak, daha fazla bütçe ayırmanın önemli olduğunu ifade etmektedir. Türkiye’de yapılan sağlık harcamalarının yüzde 30’unun merkezi bütçeden karşılandığı, OECD ortalamasının ise yüzde 36 olduğu aktarıldı. Ayrıca, sağlık harcamalarının yüzde 19’unun doğrudan yurttaşların cebinden karşılandığı belirtildi.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun son raporu, 2025 yılında yapılan doktor muayene ve tedavi harcamalarının hanelerin yüzde 56,3’üne yük olacağını göstermektedir. En yoksul kesimlerde bu oran yüzde 62,9’a, ilaç harcamalarında yüzde 65,5’e ulaşmıştır. Ayrıca, sağlık hizmetlerinin koruyucu olmaktan çok tedavi edici hale getirildiği ve reçete yazımına indirgenmiş olduğu kaydedildi. Bu durum, niteliksiz, pahalı ve hane bütçesine yük oluşturan hizmetlere yol açmaktadır.
Raporda, 2024 yılında ülke genelinde her bin canlı doğumdan 9’unun bir yaşını doldurmadan öldüğü belirtildi. Bu yüksek bebek ölüm oranı, ulusal sağlık hizmetlerinin yetersizliği ile eşitsizlikleri ortaya koymaktadır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde her bin bebekten 14’ü ilk yaşını tamamlamadan ölmektedir. Ayrıca, aşı kararsızlığı ve aşıyı reddedenlerin artmasıyla, 2023 yılında toplam 5 bin 88 kızamık olgusu görüldü ve en az 4 çocuk boğmacadan hayatını kaybetti.
Hastalar doktora ulaşmakta sorun yaşamaktadır, ancak sağlığa erişim sorunu yaşanmaktadır. Yılda kişi başı hekime başvuru sayısı 12,2 olan Türkiye’de, OECD ülkelerinde ortalama 6,5’tir. Yaşam süresi ise OECD ortalaması 81,1 yıl iken, Türkiye’de 77,3 yıldır. Hastalıksız yaşam süresi de OECD’de 71,1 yıl iken, Türkiye’de 65,2 yıldır. Ayrıca, OECD ülkelerinde her bin kişiye 4,2 hastane yatağı düşerken, Türkiye’de bu sayı 3,1’dir. Türkiye’de kamu hastanelerinin yatak doluluk oranı yüzde 62 olup, özel sektör yataklarının doluluk oranı yüzde 50’nin altındadır. Kamu hastanelerinde ise, bazı hastaneler yüksek oranda doluluk göstermektedir.
Türk Tabipleri Birliği ve Türk Tabipleri Birliği Uzmanlık Dernekleri Eşgüdüm Kurulu, sağlık hizmetlerine yeterince bütçe ayrılmadığını, koruyucu hekimlik ve birinci basamak sağlık hizmetlerini güçlendirmediğini, kamu yatağının yetersiz olduğunu ve eşitsizlikleri gidermediğini belirtti. Bu nedenle, başka bir sağlık sistemi ve hekimlik ortamı mümkün ve zorunludur ifadeleri tekrarlandı.
