TÜİK Mart ayı enflasyon rakamını beklentilerin çok altında açıkladı. Savaşın ekonomi üzerindeki etkisi henüz tam olarak yansımadı ve enflasyonun önümüzdeki aylarda yeniden yükselmesi bekleniyor.
Haber /Analiz: Erdal SAĞLAM
(Ankara) - TÜİK Mart ayı enflasyon verisini, beklentilerin çok altında açıkladı. TÜİK’in rakamları, henüz savaşın ekonomi üzerindeki etkisini yansıtmıyor. Bu nedenle, yüzde 31’in altında gerçekleşen yıllık enflasyonun Nisan sonunda yeniden yükselmesi öngörülüyor.
TÜİK, farklı kurumların yüzde 2,5-3 arasında tahmin ettiği Mart ayı tüketici fiyat artışını yüzde 1.94 olarak açıkladı. Yıllık enflasyon beklentisi yüzde 31’in üzerinde kalırken, bu rakamla yıllık enflasyon yüzde 30.87’ye geriledi.
Mart ayında üretici fiyat artışına bakıldığında, yeniden yükselişe geçtiği ve yüzde 2.3 olarak açıklandığı görüldü. Yıllık bazda üretici fiyat artışı da yüzde 28.08’e çıktı. Üretici fiyat artışının Nisan ayında tüketici fiyat artışını hızlandırması bekleniyor.
TÜİK’in verilerine göre, savaşın sadece ulaştırma fiyatlarında biraz etkili olduğu, diğer alanlarda henüz belirginleşmediği görülüyor. Hizmet fiyatlarında gerileme yaşanırken, giyim ve ayakkabıda da Mart ayında fiyatlar düştü. TÜİK, Mart ayında gıda fiyatlarındaki artışı yüzde 1.80 olarak açıkladı, bu rakam piyasa beklentileri ve diğer kurumların verilerinin oldukça altında kaldı.
Analistler, iç talepteki gerilemenin Mart ayında kendini gösterdiğini belirterek, Nisan ayından itibaren maliyet enflasyonunun yükseleceğini ve düşük talep halinde tüketici fiyatlarındaki artışın bir ölçüde frenleneceğini söylüyorlar. Ancak, öncü veriler fiyat artışlarının Nisan ayının başında hızlandığını gösteriyor.
Örneğin, web-tüfe’ye göre, ayın ilk günlerindeki Nisan enflasyon oranı yüzde 3’ü gösteriyor ve bu oranın zamanla artış eğiliminde olduğu tahmin ediliyor.
Bununla birlikte, enflasyonun etkileri bundan sonra görülecek. TÜİK’in Mart ayı için yüzde 2’nin altında belirlediği gıda fiyatlarındaki artış, Nisan ayı ilk günlerinde yüzde 4.24’e ulaştı. Bu artışta, henüz eşel-mobil uygulamasıyla frenlenen akaryakıt fiyatlarındaki artışın ve gübre zamlarının gıda fiyatlarına olan etkisinin henüz tam olarak hissettirilmediği düşünülüyor. Mart ayında yüzde 2 civarında açıklanan gıda fiyatlarındaki artışın, Nisan sonunda daha da hızlanması bekleniyor.
Fiyatlar yeni sezonun başlamasıyla birlikte artışa geçen giyim ve ayakkabı fiyatlarında da önemli yükselişler bekleniyor. Web-tüfe verilerine göre, Nisan ayı başlarında giyim ve ayakkabı fiyatlarındaki artış yüzde 5.27 olarak belirlenmiş durumda.
Nisan ayında hizmet fiyatları da yükseliş trendine geçti. Web-tüfe verilerine göre, lokanta ve otelcilik hizmetlerindeki artış yüzde 4’ü aşmış durumda.
En yüksek ağırlığa sahip üç temel harcama grubunda ise, yıllık artışlar sırasıyla; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 32,36, ulaştırmada yüzde 34,35, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda yüzde 42,06 olarak açıklandı. Mart ayında bu gruplarda aylık artışlar; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 1,80, ulaştırmada yüzde 4,52 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda yüzde 1,91 olarak gözlemlendi.
Bu temel gruplardaki fiyat artışlarının Nisan ayından itibaren hızlanması beklenebilir. İç talepteki azalma devam ederken, akaryakıt fiyatlarındaki artışın tam etkisinin henüz görülmediği ve döviz kurlarındaki artışın yavaşlatıldığı, TL’nin değer kazandığı belirtilmeli. Ayrıca, elektrik ve doğalgaz zamlarının henüz yapılmadığı da dikkate alınmalı. Sonuç olarak, TÜİK’in verileri dışındaki saptamalar dikkate alınsa da, kalan yıl içinde yapılması planlanan zamların enflasyonu yükselteceği beklentisi güçleniyor.
Savaşın süresi ve ekonomik dengelerin durumu da göz önünde bulundurulduğunda, bütçe dengelerinin bozulması ve yeni vergilerin alınması da ekonomik istikrarı etkileyebilir.
