Türk Tabipleri Birliği, 1 Aralık Dünya AIDS Günü’nde yaptığı açıklamada, test ve tedaviye erişimin artırılması çağrısında bulunurken, anonim ve ücretsiz testlerin sınırlı olduğunu ve damgalanma endişelerinin halkın test yaptırmasını engelle
Türk Tabipleri Birliği (TTB), 1 Aralık Dünya AIDS Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, Sağlık Bakanlığı’na test ve tedavi erişiminin artırılması çağrısında bulundu. TTB Merkez Konseyi ve TTB Halk Sağlığı Kolu, Türkiye’de anonim ve ücretsiz test hizmetlerinin hala sınırlı olduğunu, damgalanma ve gizlilik endişelerinin halkın test yaptırmasını engellediğini belirtti. Ayrıca, göçmenler, seks işçileri, LGBTQ artı bireyler ve yoksul bölgelerde yaşayanlar için hedeflenmiş programların yetersiz olduğunu vurguladı. Açıklamada, halkın bilgilendirilmesinde ve eğitilmesinde eksiklikler olduğu, uzun etkili tedavi ve PrEP enjeksiyonlarının henüz ruhsatlı ve geri ödeme kapsamına alınmadığı, bu durumların hem tedaviye erişimi hem de korunmayı zorlaştırdığı kaydedildi.
Açıklamada, Sağlık Bakanlığı’na “Test ve tedaviye erişimi yaygınlaştırın, risk gruplarına özel programları güçlendirin, halkı doğru bilgilerle donatacak bilgilendirme kampanyalarını başlatın, uzun etkili tedavi ve PrEP uygulamalarını hızla ruhsatlandırın” çağrısı yapıldı. 1985-2024 yılları arasında Türkiye’de 45 bin 835 HIV pozitif vaka ve 2 bin 438 AIDS vakası bildirildi. Son on yılda HIV vakalarında ciddi bir artış olduğu belirtildi. Yeni tanı alanların yaklaşık yüzde 49’u 25-49 yaş arasında. Cinsiyet dağılımı halen erkeklerde daha yüksek olmakla birlikte, kadınlarda da artış devam ediyor. Mevcut sayımların gerçek hasta sayısından daha düşük olduğu tahmin edilmekte, çünkü test yaptırmayan ve tanı almamış pek çok kişi bulunuyor. Risk grubundaki herkesin test yaptırabilmesi hâlâ sınırlı durumda. Güncel sorular arasında gerçek hasta sayısı, risk gruplarına ulaşım ve test kolaylığı bulunuyor.
HIV tedavisinde önemli gelişmeler kaydedildi. Son yıllarda, ağızdan alınan yüksek etkili antiviral tabletler sayesinde HIV pozitif kişilerde virüs baskılanabiliyor. Henüz ülkemizde olmasa da, iki ayda bir kas içine enjeksiyonla yapılan uzun etkili antiretroviral tedaviler virüs çoğalmasını engelleyebiliyor. HIV negatif kişiler için koruma PrEP enjeksiyonlarıyla mümkün hale geliyor; altı ayda bir uygulanacak yeni formülasyonlar geliştiriliyor. Bu gelişmeler, HIV ile yaşamın artık kontrol altına alınabileceğini gösteriyor. Ancak bilimsel gelişmelerin herkesin erişimine açık olması gerekiyor. Ayrıca, doğru bilgiye ulaşmanın önemi vurgulanıyor. Virüsün günlük yaşamda bulaşmadığı, düzenli tedavi ile sağlıklı yaşamın mümkün olduğu belirtiliyor. Bulaşma yolları olarak, tokalaşma, öpüşme, kucaklaşma, aynı ortamda bulunma, yemek paylaşımı, havuz ve deniz kullanımı, aynı tuvalet ve banyo kullanımı ile sinek ve böcek ısırıkları sayılmıyor. Bulaşma, korunmasız cinsel ilişki, test edilmemiş kan ve organ nakilleri, ortak şırınga kullanımı ve anneden bebeğe geçiş yoluyla gerçekleşiyor. Doğru tedavi, anneden bebeğe geçişi yüzde 100 önlüyor.
Şüpheli durumda test yaptırmak ve pozitif tanı alanların tedaviye başlaması çok önemli. Düzenli tedavi virüsü baskılar ve uzun, sağlıklı yaşam sağlar. Kondom kullanımı ve riskli davranışlardan kaçınmak, korunmada etkilidir. “HIV öldürmez; bilgi eksikliği, önyargı ve erişim engelleri öldürür” ifadesiyle, sağlık hakkına ve eşit erişime vurgu yapılıyor.
