Diyarbakır İş Konseyi Başkanı Mustafa Vural, 2024 ve 2025 ihracat verilerini karşılaştırdı. Tekstil, tarım, inşaat ve madencilik sektörlerindeki gerilemenin kent ekonomisine etkisini ve finansal sorunları değerlendirdi.
Haber: Mehmet Mucahit CEYLAN
(DİYARBAKIR) – Diyarbakır İş Konseyi Başkanı Mustafa Vural, 2024 ve 2025 ihracat verilerini karşılaştırdı. Kent ekonomisini değerlendiren Vural, tekstil, tarım, inşaat ve madencilik sektörlerindeki gerilemeye dikkat çekti. Toplamda, tarım ve inşaat sektörlerinin kent ekonomisine yaklaşık %65 oranında katkıda bulunduğunu söyledi ve bu alanlardaki düşüşün Diyarbakır’ın ekonomik anlamda fakirleşmesine neden olduğunu belirtti. Ayrıca, gerilemenin temel nedenlerinden birinin finansa erişim sorunları olduğunu ve Diyarbakır’ın bankacılık sistemi açısından çifte standarda maruz kaldığını vurguladı.
ANKA Haber Ajansı’na açıklama yapan Vural, ihracat artışına rağmen sektör bazlı daralmanın kent için ciddi riskler taşıdığını belirtti. Diyarbakır’ın toplam ihracatında artış olduğunu, 2024 yılında 245 milyon dolar olan ihracatın, 2025 yılında 275 milyon dolara yükseldiğini ancak bunun kent ekonomisinin genel tablosunu yansıtmadığını aktardı. Vural, “Yüzde 12’lik bir artış ekonomik açıdan iyi sayılabilir, ama tekstil, hububat ve madencilikte gerilemeler yaşandı,” dedi.
Tekstil Organize Sanayi Bölgesi’ne rağmen sektörün gerilediğine vurgu yapan Vural, beklentilerin aksine bir tabloyla karşılaşıldığını belirtti. “Tekstil OSB’nin açılmasına rağmen toplam ihracat 2024’te 7,2 milyon dolar, 2025’te ise 6,6 milyon dolar seviyesinde kaldı ve yüzde 7,6 düşüş yaşandı,” diye ekledi.
Madencilik sektöründeki düşüşün piyasa koşullarıyla açıklanamayacağını ifade eden Vural, ruhsatlandırma süreçlerine dikkat çekti. Güvenlik politikalarının zorluklar yarattığını, ruhsatlandırma işlemlerinin 6 ay ile 2 yıl arasında sürdüğünü belirtti. 2024 yılında 28,4 milyon dolar olan madencilik ihracatının, 2025’te 22,9 milyona gerilediğini, böylece yüzde 19,6’lık bir düşüş olduğunu aktardı.
Tarımın kent ekonomisindeki payına vurgu yapan Vural, yüksek girdi maliyetleri nedeniyle üretimin azaldığını söyledi. “Tarım sektörü yaklaşık yüzde 35’lik bir paya sahip. Enerji, gübre, mazot ve tohum fiyatlarındaki artışlar hasılat değişmediği için, bu durumda kentte yüzde 35’lik fakirleşme yaşanır,” dedi.
Finansa erişimdeki sorunların inşaat sektörünü olumsuz etkilediğine değinen Vural, sektörün lokomotif rolü olduğunu belirtti. “Merkez Bankası faiz oranlarını yüzde 38 açıklarken, reel piyasada yüzde 40-50 arasında faizler uygulanıyor ve inşaat sektörü durma noktasında,” dedi. Ek olarak, hizmet sektörüyle birlikte inşaatın kent ekonomisinin yaklaşık %30’unu etkilediğini kaydetti.
Vural, bazı bankaların kentten şube kapatma kararı aldığını ve kamu bankalarının bölge limitlerinin çok sınırlı veya hiç olmadığını belirtti. “İzmir’de aynı bilanço ve ipotekle üç katı kredi alınabilirken, Diyarbakır’da bu imkânlar sınırlı,” diye konuştu. Bu durumun şirketleri başka kentlere taşınmaya zorladığını ve işletmelerin zamanla başka şehirlere yerleştiğini, böylece Diyarbakır’ın ekonomik hacminin kaybettiğini ifade etti. Vural, BDDK ve hükümete çağrıda bulunarak, kredi politikalarında eşitsizlik talep etti ve “Aynı şartlar, eşit koşullar istiyoruz,” dedi.
Güvenlik sorununun yatırımcıları korkuttuğunu belirten Vural, güvenlik problemleri çözülürse ciddi bir ekonomik sıçramanın yaşanacağını söyledi. Ayrıca, bölgeye özel teşviklerin ve enerji desteğinin çözüm olacağını ve yerel paydaşların görüşleriyle teşviklerin belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Ulaşım altyapısının önemli olduğunu belirterek, otoban ve tren hattı projelerinin ihracatı en az yüzde 20 artıracağını sözlerine ekledi.
